|
ÖZET: Şirketin mali tablolarında, her yıl sonunda personel için hesaplanması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili hesaplara kaydedilmediği tespit edilmiştir. 1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre, kıdem tazminatı karşılıkları 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda, bir yıl içinde ödenecek olanlar ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda izlenmelidir. Ancak yapılan incelemeler sonucunda, kıdem tazminatı kayıtlarının yalnızca ödeme anında ilgili gider hesabı ile kaydedildiği ve 2024 yılı itibarıyla ayrılması gereken toplam tutarın 143.884.732,02 TL olduğu belirlenmiştir. Bu durum, muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırı olup, şirketin yıllık giderlerinin yanlış hesaplanmasına yol açmaktadır.
Şirket, Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) çerçevesinde iki ayrı mali tablo hazırladığını belirtmiştir. TMS kapsamında hazırlanan tabloda kıdem tazminatı karşılığının yer aldığı, ancak VUK kapsamında bu karşılığın gider olarak yazılamadığı ifade edilmiştir. Ancak, kıdem tazminatı karşılığının vergisel açıdan gider olarak kabul edilmemesi, bu tutarın muhasebeleştirilmemesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması ve ilgili hesaplarda izlenmesi, mali tabloların doğru bilgi sunması ve gelecekteki yükümlülüklerin takibi açısından önem arz etmektedir. Sonuç olarak, her yıl sonunda hesaplanan kıdem tazminatı tutarlarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na, gelecekte ödenecek tutarların ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Bu uygulama, şirketin mali durumunun doğru yansıtılması ve yükümlülüklerin etkin bir şekilde izlenmesi için elzemdir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin mali tablolarının incelenmesi neticesinde, Şirkette görev yapan personele ilişkin her yılın sonunda hesaplanarak kayıtlarda gösterilmesi gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili hesaplara kaydedilmediği görülmüştür.
1 Sıra No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre; belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve bir yıl içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenir.
Şirket bilançosuna ilişkin olarak yapılan incelemede, Şirket’in personeli için her yılın sonunda hesaplanarak 472 ve 372 No’lu Hesaplara kaydedilmesi gereken kıdem tazminatları karşılıklarını kaydedilmediği, kıdem tazminatı kayıtlarının, yalnızca ödeme anında ve kıdem tazminatı karşılıkları hesapları kullanılmadan ilgili gider hesabı ile ödemeye ilişkin hesabın kullanılması şeklinde gerçekleştirildiği, 2024 yılı sonu itibarıyla şirkette ayrılması gereken kıdem tazminatı toplam tutarının ise 143.884.732,02 TL olduğu tespit edilmiştir.
Ancak, bu durum muhasebenin temel ilkelerinden dönemsellik kavramına aykırı olup Şirketin yıllara ilişkin giderlerinin hatalı olması sonucunu doğurmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle; Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında ve Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) kapsamında olmak üzere iki set mali tablo hazırlandığı, kıdem tazminatı karşılığının söz konusu mali tablolardan TMS kapsamında hazırlanan sette yer aldığı, VUK kapsamında hazırlanan mali tablolarda ise kıdem tazminatı karşılığının vergisel açıdan gider yazılabilmesinin mümkün olmaması nedeniyle kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı belirtilmiştir.
Ancak kıdem tazminatı karşılığının vergisel açıdan gider kabul edilmemesi, ilgili tutarın muhasebeleştirilmemesi yönünde hüküm doğurmamakta olup kıdem tazminatı karşılığı ayrılmasının ve ilgili hesaplarda izlenmesinin, mali tabloların doğru bilgi sunması ve ileride ödenmesi muhtemel yükümlülüklerinin takip edilebilmesi açısından gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
Sonuç olarak, her yılın sonunda hesaplanacak kıdem tazminatı tutarlarının öncelikle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağına, sonraki dönemde ödeneceği tahmin edilen kıdem tazminatı tutarlarının ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağı karşılığında 472 No’lu Hesabın borcuna kaydedilmesi gerekmektedir.