|
ÖZET: Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabı’nın gerçeği yansıtmadığına dair bulgular, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. İl Belediyesi’nde istihdam edilen kadrolu işçiler ve belediye şirketi çalışanları için kıdem tazminatı ayrılmaması nedeniyle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın eksik göründüğü tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen ihtiyatlılık ilkesi gereği, muhtemel yükümlülükler için karşılık ayrılması gerektiği vurgulanmaktadır. Ayrıca, 4857 sayılı İş Kanunu ve 696 sayılı KHK çerçevesinde, kamu kurumlarının işçilerin kıdem tazminatlarını ödemesi zorunludur.
Denetim sonucunda, 31 Aralık 2024 itibarıyla 41 sürekli işçi ve 879 şirket işçisinin bulunduğu, ancak bu işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı belirlenmiştir. Dönem sonu bilançosunda yalnızca 3.502.131,67 TL’nin kaydedildiği görülmüştür. 2024 yılı için hesaplanan kıdem tazminatı tutarı 38.482.146,4 TL olarak belirlenmiştir. Bu durum, hem 472 Kıdem Tazminatları Karşılıkları Hesabı’nın hem de 630 Giderler Hesabı’nın gerçekte olması gerekenden düşük görünmesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, yapılan hataların düzeltilmesi için gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığını belirtmiştir. Ancak, bu düzeltmelerin 2024 yılı mali tablolarındaki hataları gidermediği ifade edilmektedir. Dolayısıyla, sürekli işçi ve şirket işçileri için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması ve 472 Kıdem Tazminatları Hesabı’nın gerçek durumu yansıtacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabı’nın Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresinde istihdam edilen kadrolu işçilerin ve belediye şirketi işçilerinin tamamı için kıdem tazminatı ayrılmaması sebebiyle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı olması gerekenden eksik görünmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre, ihtiyatlılık kavramı gereği, muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılması gerektiği düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, koşullu yükümlülüklerden kaynaklanan ve kamu idarelerinden kaynakların çıkışına neden olabileceği güvenilir bir biçimde tahmin edilen tutarlar için karşılık ayrılacağı ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılacağı hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu ve 696 sayılı KHK kapsamında doğrudan personel hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 330’uncu maddesinde uzun vadede ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu tazminatlar personel harcamalarının planlanması ve bütçeleştirilmesinde dikkate alınması gereken önemli bir gider unsurudur. Ayrıca, bu hesaplarda görünen tutarlar idare için bir yükümlülük mahiyetindedir. Dolayısıyla, hem personel harcamalarının daha iyi
planlanabilmesi hem de yükümlülüklerin mali tablolarda gerçeğe uygun biçimde görünmesi için 472 No.lu Hesap’ın eksiksiz olarak kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Kamu İdaresi bünyesinde 31.12.2024 tarihi itibariyle 41 sürekli işçi, 879 şirket işçisi çalışmasına rağmen bu işçilerin tamamı için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı, dönem sonu bilançosunda 472 Kıdem Tazminatları Hesabı’nda yalnızca 3.502.131,67 TL kayıtlı olduğu tespit edilmiştir. Şöyle ki; 2024 yılı ikinci 6 ay için belirlenen tavan kıdem tazminatı tutarı olan 41.828,42 TL esas alınarak hesap yapıldığında bile yalnızca 2024 yılı için 38.482.146,4 TL uzun vadeli kıdem tazminatı ayrılması gerekmektedir. Bu durum; hem dönem sonu Bilanço’sunda yer alan 472 Kıdem Tazminatları Karşılıkları Hesabı’nın hem de Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda yer alan 630 Giderler Hesabı’nın olması gerekenden daha düşük görünmesine yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, yapılan hatanın düzeltilmesi için gerekeli muhasebe kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa ilişkin 2025 yılında yapılan kayıtların, 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi tarafından sürekli işçi kadrolarında çalışan işçilerin ve kamu idaresi bünyesinde istihdam edilen şirket işçilerinin tamamı için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılıp 472 Kıdem Tazminatları Hesabı’nın gerçek durumu yansıtacak şekilde düzeltilmesi gerekmektedir.