| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, Yalova İl Özel İdaresi’nin sürekli işçi kadrosundaki personel için kıdem tazminatı karşılıkları eksik muhasebeleştirilmiştir. 31.12.2022 itibarıyla hesaplanan 19.122.021,60 TL kıdem tazminatı yükümlülüğüne karşın, bilanço kayıtlarında yalnızca 5.400.000 TL yer almıştır. Bu durum, muhasebe ilkelerine aykırı olarak dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkelerinin ihlaline yol açmıştır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarına Ait Muhasebe Kayıtlarının Mevcut Durumu Yansıtmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Sürekli işçi kadrosunda istihdam edilen işçiler için hesaplanan kıdem tazminatı karşılığı tutarının ilgili hesaplarda eksik muhasebeleştirildiği görülmüştür.
1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlüğü devam eden “Kıdem tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Bu Kanuna tabi işçilerin hizmet akitlerinin;
Feshedilmesi veya kadının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde kendi arzusu ile sona erdirmesi veya işçinin ölümü sebebiyle son bulması hallerinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Parça başı, akort, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.”
Denilmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan “dönemsellik ilkesi”, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin sonuçların diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması, “ihtiyatlılık ilkesi” ise muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılması olarak açıklanmıştır. Kamu idareleri tarafından işçi statüsünde istihdam edilen personelin kıdem tazminatları için ihtiyaten karşılık ayrılması ve işçinin istihdamı nedeniyle yükümlülük altına girilen kıdem tazminatlarına ilişkin giderlerin yılları faaliyetlerine mal edilmesi Yönetmelik’in dönemsellik ve ihtiyatlılığa ilişkin bu hükümleri gereğidir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “372-Kıdem Tazminatı Karşılık Hesabı” başlıklı 281 ve “472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı” başlıklı 330’uncu maddelerinde, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan kıdem tazminatları karşılıklarının vadelerine göre 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı veya 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izleneceği, “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde de, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının 472-Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
İdarenin 2022 yılına ilişkin muhasebe kayıtlarında, sürekli işçi statüsünde istihdam edilen personel için ayrılan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının mevcut durumu doğru yansıtmadığı tespit edilmiştir. İdarenin 31.12.2022 tarihi itibarıyla 52 sürekli işçisinin hizmet süreleri ve kendilerine ödenebilecek azami (tavan) kıdem tazminatı tutarları dikkate alınarak yapılan hesaplamada 19.122.021,60TL kıdem tazminatı yükümlülüğü bulunduğu hesaplanmıştır. 31.12.2022 tarihli Yalova İl Özel İdaresi bilançosunda ise 372 ve 472-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesaplarında toplam 5.400.000TL yer aldığı görülmüştür.
Muhasebe temel kavramlarından ihtiyatlılık ilkesine aykırı olarak ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıkları eksik ayrılmış ve dönemsellik ilkesine aykırı olarak ilgili dönemin gideri ilgili finansal tablolara yansıtılmamıştır.
Aynı hususun İdarenin 2021 Sayıştay Denetim Raporunda da yer almasına rağmen 2022 yılında da devam ettiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında; kıdem tazminatı tutarlarının 2023 yılı sonunda hesaplanarak kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, kıdem tazminatı tutarlarının mevcut durumu yansıtacak şekilde kaydedilmemesi neticesinde 31.12.2022 tarihli bilançoda 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 13.722.021,60 TL eksik olarak yer almakta olup, bilançonun gerçek durumu yansıtması gerekmektedir.