|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’nde işçi statüsünde çalışan personel için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığını ve mevcut karşılıkların 2017 yılından bu yana güncellenmediğini ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen “dönemsellik” ve “ihtiyatlılık” ilkeleri gereği, kamu idareleri tarafından işçi kıdem tazminatları için ihtiyaten karşılık ayrılması ve bu giderlerin ilgili yıllara mal edilmesi zorunludur. Ayrıca, kıdem tazminatları ile ilgili işlemlerin belirli muhasebe kayıtlarına uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, genel müdürlük merkezinde 2018 yılında sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçiler için 2018-2022 yıllarına ait kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı, taşeron işçilerin kıdem tazminatı tutarlarının ise güncellenmediği tespit edilmiştir. İl müdürlüklerinde çalışan işçiler için de kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı görülmüştür. Kamu idaresi, 2023 yılı için yalnızca genel müdürlük merkezinde çalışan 210 işçi için 4.932.864,30 TL kıdem tazminatı karşılığı ayırmış, ancak il müdürlüklerinde herhangi bir ayrım yapılmamıştır. Sonuç olarak, 2023 yılı mali tablolarında, kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması ve güncellenmemesi nedeniyle hatalar meydana gelmiştir. Bu durum, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında ilgili cari yıllara ait karşılık tutarlarının eksik gösterilmesine yol açmıştır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması, Ayrılan Karşılıkların ise Güncellenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü il müdürlüklerinde işçi statüsünde çalıştırılan personel için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı, merkezde işçi statüsünde çalıştırılan personel için ayrılan karşılıkların ise 2017 yılından sonra güncellenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan “dönemsellik” kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin sonuçların diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması, “ihtiyatlılık” ise muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılması olarak açıklanmıştır. Kamu idareleri tarafından işçi statüsünde istihdam edilen personelin kıdem tazminatları için ihtiyaten karşılık ayrılması ve işçinin istihdamı nedeniyle yükümlülük altına girilen kıdem tazminatlarına ilişkin giderlerin ilgili yılları faaliyetlerine mal edilmesi Yönetmelik’in dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramlarının gereğidir.
Bu kavramların gereği olarak Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 291 ve 292 ile 342 ve 343’üncü maddelerinde, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan kıdem tazminatları karşılıklarının vadelerine göre 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izleneceği hüküm altına alınmıştır.
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20.05.2016 tarih ve 9430 sayılı “Kıdem Tazminatı” konulu genel yazısında ise; yukarıda yer verilen açıklamalara değinilerek kıdem tazminatları ile ilgili olarak uygulama birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu işlemlerin bahse konu yazıda yer alan açıklamalar ile yazı ekinde yer alan örnek muhasebe kayıtlarına göre yapılması öngörülmüştür.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin geçici 23 ve geçici 24’üncü maddeleri ile kamu kurum ve kuruluşlarında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılmakta olan işçilerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmesi sağlanmıştır.
İş Kanunu’na tabi işçilerin 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesinde sayılan hallerde iş akitlerinin sona ermesi durumunda, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.
Özel Bütçeli İdareler 2022 Yılı Detaylı Hesap Planı’nda 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının yardımcı hesap kodlarında sürekli, geçici ve taşeron işçiler için ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları için ayrı ayrı yardımcı hesap kodları belirlenmiştir. Bu düzenlemeye göre çalıştırılan işçilerin tamamının kıdem tazminatları için ayrılan karşılıkların, niteliğine uygun olarak ilgili yardımcı hesap kodları ile Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca; ayrılan karşılık tutarlarının, hesap planının “630.01.03.20.1/2/3/4 “İhbar ve Kıdem Tazminatları” kodu ile faaliyet giderlerine yansıtılması gerektiğinden, yıl sonunda faaliyet gider ve gelirlerine göre oluşan dönem faaliyet sonucu da ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılık tutarları kadar etkilenmektedir.
Yapılan incelemede, genel müdürlük merkezinde en son personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı sözleşmeleri kapsamında çalıştırılmakta olan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığı, söz konusu işçilerin 2018 yılında 375 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrolarına geçirilmelerinden sonra 2018-2022 yıllarına ait kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı, taşeron işçilerin kıdem tazminatı yardımcı kodunda yer alan tutarın 2023 yılında sürekli işçilerin kıdem tazminatı yarımcı koduna aktarılması dışında kıdem tazminatı tavanları tutarında güncelleme yapılmadığı, il müdürlüklerinde çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi tarafından genel müdürlük merkezinde çalışan 210 işçi için 15.03.2024 tarihinde sadece 2023 yılı kıdem tazminatı olarak 4.932.864,30TL’nin ayrıldığı ifade edilmiş olup il müdürlüklerinde çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı görülmüştür. Kamu idaresi tarafından yapılan düzeltme kaydı 2024 yılında yapılması nedeniyle 2023 yılı mali tablolarında hatanın etkisi devam etmektedir.
Bu itibarla, 2023 yılı bilançosunda, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ile geçmiş dönemler ve dönem faaliyet sonucu hesapları ile 2023 yılı faaliyet sonuçları tablosunda gösterilen dönem faaliyet sonucunda, ilgili cari yılları itibariyle ayrılmayan ve güncellenmeyen karşılık tutarları kadar hataya neden olunmuştur.