|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığını ortaya koymuştur. Belediye bünyesindeki sürekli işçiler ile belediye şirketlerinden istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıkları mali tablolarda yer almamaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin belirttiği dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkeleri gereği, kamu idarelerinin faaliyet sonuçları her dönem için bağımsız olarak raporlanmalı ve muhtemel riskler için karşılık ayrılmalıdır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için gerekli hesapların kullanımını düzenlemektedir. Kamu İhale Kanunu kapsamında, alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu bağlamda, belediyelerin kendi şirketlerinden hizmet alımı yoluyla istihdam ettikleri işçilerin kıdem tazminatlarını ödemeleri ve bu tazminatlar için karşılık ayırmaları zorunludur. Denetim bulguları üzerine, ilgili idare, kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanması ve düzenli ayrılması için gerekli adımların atılacağını belirtmiştir. Kamu muhasebesinin doğru ve eksiksiz bilgi sunabilmesi için, faaliyet dönemi içinde tahakkuk eden karşılıkların izlenmesi ve kıdem tazminatını hak edenlere ödemelerin yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediye bünyesindeki sürekli işçiler ile belediye şirketinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı, mali tablolarda 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarına yer verilmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin (b) bendinde açıklanan dönemsellik ilkesine göre, Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır, (c) bendindeki ihtiyatlılık ilkesine göre, muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı” başlıklı 281’inci maddesinde bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, “472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı” başlıklı 330’uncu maddesinde ise yine bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmeliğin “Ödeme Usulü” başlıklı 8’inci maddesinde ise; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Yukarıdaki yer verilen mevzuat hükümlerine göre, belediyelerin kendi şirketlerinden 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında yaptıkları personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında çalıştırdıkları işçilerin kıdem tazminatlarını ödemeleri ve bu tazminatlar için karşılık ayırmaları gerekmektedir.
Kıdem tazminatı karşılığı ayrılmasının sebebi, personelin emeklilik veya başka bir nedenle işten ayrılması durumunda ödenecek kıdem tazminatı giderinin, dönemsellik ilkesi gereği personelin çalıştığı yıllara yayılması ve belediyenin kıdem tazminatı sebebiyle yükümlülük altına girdiği toplam tutarın bilinmesini sağlamaktır. Bu kapsamda her çalışan için, her yıl sonunda, kıdem tazminatı karşılığı ayrılmalı, bu tutarlar her çalışan için ayrı ayrı takip edilmeli ve çalışanlar emekli olduklarında kendileri için ayrılan karşılıklar da kapatılmalıdır.
Yapılan incelemede, belediyede çalışan sürekli işçiler ile belediye şirketinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatları için herhangi bir karşılık ayrılmadığı, mali tablolarda 372/472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarına yer verilmediği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediyede çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksiksiz olarak hesaplanması ve düzenli olarak ayrılması için gerekli çalışmalara başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu muhasebesinin dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkelerine uygun olarak kurum mali tablolarının doğru ve tam bilgi sunabilmesi açısından faaliyet dönemi içinde tahakkuk eden karşılıkların 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenmesi, 1 yıl içerisinde ödeneceği düşünülen kıdem tazminatı tutarlarının da 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılması ve kıdem tazminatını hak edenlere bu hesaptan ödeme yapılması gerekmektedir.