|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketinde çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığını ortaya koymuştur. 1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nde belirtilen 372 ve 472 numaralı kıdem tazminatı karşılığı hesapları, işçilere yapılacak kıdem tazminatı ödemelerinin doğru bir şekilde izlenmesi amacıyla ayrılması gereken hesaplar olarak tanımlanmıştır. Dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları gereği, her dönemin gelir ve giderleri tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmelidir.
Yapılan incelemelerde, şirketin işçilerine ait kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili hesaplara kaydedilmediği, ödemelerin yapıldığı yıl içinde tamamen giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, bilançoda ve gelir tablosunda doğru bilgi sunulmasını engellemektedir. Kamu İdaresi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmasının zorunlu olmadığını belirtse de, Türk Ticaret Kanunu gereği bağımsız denetim süreci nedeniyle bu karşılıkların ayrılması ve mali tablolarda gösterilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Sonuç olarak, işçiler için geçmiş dönemler de dahil olmak üzere kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması ve bu tutarların 372 ve/veya 472 hesaplarında izlenmesi, mevzuat hükümleri doğrultusunda zorunludur. Bu uygulama, şirketin mali durumunun sağlıklı bir şekilde yansıtılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirkette çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı görülmüştür.
1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin ekinde yer alan “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları’nda 372. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı; “Bu hesapta, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve bir yıl içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıkları izlenir.” şeklinde, 472. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ise; “Belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları bu hesap kaleminde gösterilir.” şeklinde açıklanmıştır.
Yine aynı Tebliğ’de muhasebenin temel kavramlarına yer verilmiştir. Bu kavramlardan dönemsellik kavramı gereğince; her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanabilmesi için gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi, ihtiyatlılık kavramına göre ise ileriki dönemlerde gerçekleşmesi beklenen giderler için karşılık ayrılması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamalarına göre, işçilere yapılacak kıdem tazminatı ödemelerinin ait olduğu dönemin gelir tablosunda gösterilerek faaliyet sonuçlarının sağlıklı bilgi üretmesini ve Şirketin ileriki dönemde gerçekleşmesi beklenen giderlerinin bilançoda gösterilmesini teminen, Şirket’te çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirkette çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak söz konusu hesaplara alınmadığı, işçilere yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin tamamının ödemenin yapıldığı yılda giderleştirildiği anlaşılmıştır. Bu durum bilançoda 372 ve 472’nolu hesaplar ile gelir tablosunda ilgili giderler kalemlerinin doğru bilgi sunmasına engel olmaktadır.
Kamu İdaresince, 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre kıdem tazminatı karşılığı ayrılmasının zorunlu olmaması ve ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının kesinleşmemiş olmasına bağlı olarak vergi matrahının tespitinde indirim olarak kabul edilmemesi nedeniyle Vergi Usul Kanunu hükümleri ve Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde tutulan defterlerde kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı; ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre bağımsız denetime tabi olunması sebebiyle ilgili yıllar için kıdem tazminatı karşılıkları ayrılarak TFRS hükümlerine göre oluşturulan mali tablolarda kıdem tazminatlarının gösterildiği belirtilmişse de; 1 sıra no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin ekinde yer alan “Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları uyarınca belirlenen esaslar çerçevesinde Şirkette çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılması gerekmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, işçiler için geçmiş dönem de dahil olmak üzere kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması ve bu tutarların ödeme zamanına göre 372 ve/veya 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.