|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye şirketinin işçileri için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığını ve mali tablolarda uygun şekilde izlenmediğini ortaya koymuştur. İlgili düzenlemelere göre, kıdem tazminatı karşılıklarının muhasebeleştirilmesi, gider hesaplarına borç ve 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilerek gerçekleştirilmelidir. Ayrıca, ilerleyen dönemlerde ödenecek kıdem tazminatları için de benzer bir muhasebe kaydı yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim bulguları, şirketin muhtemel yükümlülüklerinin mali tablolarda olduğundan daha az görünmesine neden olduğunu göstermektedir. Bu durum, aynı zamanda ticari kârın da olduğundan fazla görünmesine yol açmaktadır. Şirket, iki farklı mali tablo hazırlamakta; Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında kıdem tazminatı karşılığını ayırırken, Vergi Usul Kanunu çerçevesinde bu karşılığı ayırmamaktadır. Ancak, kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması, muhasebe sisteminin ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkeleri gereği zorunludur. Sonuç olarak, her yıl sonunda hesaplanan kıdem tazminatı tutarlarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmesi ve sonraki dönemde ödenecek tutarların 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ve 472 Hesabına uygun şekilde işlenmesi gerekmektedir. Bu uygulama, şirketin mali durumunun daha doğru bir şekilde yansıtılmasını sağlayacaktır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket işçileri için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı ve mali tablolarda izlenmediği görülmüştür.
(1) seri No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’nin “V-Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları” bölümünde yer alan “Hesap planı açıklamaları” başlıklı (C) bendinde; hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının ilgili gider hesaplarına borç, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirileceği; izleyen dönemde ödenmesi beklenen kıdem tazminatı karşılık tutarlarının 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Tebliğ’in “I-Muhasebenin Temel Kavramları” başlıklı bölümünde ihtiyatlılık kavramının muhasebe işlemlerinde temkinli olunmasını ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önünde bulundurulmasını ifade ettiği belirtilerek ihtiyatlılık gereğince, işletmelerin muhtemel giderleri ve zararları için karşılık ayıracakları ifade edilmiştir.
Yine Tebliğ’in aynı bölümünde tanımlanan dönemsellik kavramının; işletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasını ifade ettiği belirtilerek kavram gereğince, gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirileceği, hasılat, gelir ve kârların aynı döneme ait maliyet, gider ve zararlarla karşılaştırılacağı ifade edilmiştir.
Yapılan incelemeler sonucunda, İşçiler için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı ve 372 veya 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir. Karşılık ayrılmaması sonucunda Şirketin muhtemel yükümlülükleri ilgili dönemde mali tablolarda olması gerekenden az görünmektedir. Ayrıca aynı tutar kadar ticari kâr ise fazla görünmektedir.
Şirket Vergi Usul Kanunu kapsamında ve Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında olmak üzere iki set mali tablo hazırladığını, karşılığın söz konusu mali tablolardan Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında hazırlanan sette ayrıldığını, Vergi Usul Kanunu kapsamında hazırlanan mali tablolarda ise kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığını ve bunun nedeninin kıdem tazminatı karşılığının vergisel açıdan gider yazılabilmesinin mümkün olmaması olduğunu belirtmiş olsa da söz konusu karşılıkların I Seri No’lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği kapsamında dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları kapsamında ayrılması gerekmektedir.
Bu itibarla, her yılın sonunda hesaplanacak kıdem tazminatı tutarlarının öncelikle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağına kaydedilirken, sonraki dönemde ödeneceği tahmin edilen kıdem tazminatı karşılığının 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağına ve 472 no’lu Hesabın borcuna kaydedilmesi gerekmektedir.