|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesinde, sürekli işçiler ve idarenin doğrudan hizmet alımıyla çalıştırdığı işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksik ayrıldığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kıdem tazminatı karşılıklarının nasıl hesaplanması gerektiğini belirlemekte ve bu hesapların izlenmesi için gerekli esasları sunmaktadır. Ancak, yapılan denetim sonucunda, kıdem tazminatı karşılıklarının mali tablolarda gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Denetim bulgularına göre, belediyede çalışan toplam 96 işçinin kıdem tazminatı karşılıklarının 19.975.000,00 TL eksik hesaplandığı belirlenmiştir. Sürekli işçiler için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının kayıtlı olduğu hesaplarda, gerekli tutarların eksik olduğu ve bu durumun mali tabloların doğruluğunu etkilediği vurgulanmıştır. İdare, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltmelerin yapılacağına dair bir yanıt vermiştir. Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanmasında ilgili mevzuat hükümlerine uyulması, hem idarenin mali durumu açısından hem de mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu durum, kamu idaresinin mali yönetiminde şeffaflık ve güvenilirlik sağlamak için kritik bir adımdır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Eksik Ayrılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyede çalışan sürekli işçiler ile İdarenin doğrudan hizmet alımı yöntemiyle çalıştırdığı işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksik ayrıldığı tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472- Kıdem tazminatı karşılığı hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, “bu hesap ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır,” denilmektedir.
Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesine göre, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarları bu hesaba alacak, 630 Giderler hesabına borç kaydedileceği, vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıkları bu hesaba borç, 372- Kıdem tazminatı karşılığı hesabına alacak kaydedilir.
Aynı Yönetmelik’in 372- Kıdem tazminatı karşılığı hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde, bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yine Aynı Yönetmelik’te yer alan “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddeye göre, vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarları bu hesaba alacak, 472- Kıdem tazminatı karşılığı hesabına borç kaydedilir. Ödenen tazminatlar bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830- Bütçe giderleri hesabına borç, 835- Gider yansıtma hesabına alacak kaydedilir.
Öte yandan Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 05.07.2024 tarihli ve 5 sıra Nolu Mali ve Sosyal Haklar Genelgesinin 2’nci maddesine göre 01.07.2024 tarihinden itibaren işçilere ödenecek kıdem tazminatının yıllık tavan tutarı 41.828,42 TL olarak belirlenmiştir.
2024 yılı sonu itibarıyla belediyede çalışan 8’i sürekli toplam 96 işçi bulunmaktadır. Sürekli işçiler için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının kayıtlı olduğu 372 No.lu hesap 0,00 TL, sürekli işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının kayıtlı olduğu 472.01 No.lu hesap 100.000,00 TL, taşeron işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının kayıtlı olduğu 472.03 No.lu hesap 85.000,00 TL bakiye vermiş olup, aşağıda yer alan tabloda belirtildiği üzere toplam 96 işçinin kıdem tazminatı karşılığının 19.975.000,00 TL eksik hesaplandığı anlaşılmaktadır.
Tablo 8: Ayrılması Gereken Kıdem Tazminatı Karşılıkları Tablosu (TL)
| İşçi Sayısı (A) |
Ortalama Ücret (İşçi Ücretleri Toplamı/İşçi Sayısı) (B) |
1 Yıllık Ayrılması Gereken Karşılık C=(A)X(B) | Ortalama Kıdem Yılı (İşçilerin Kıdem Yılları Toplamı/İşçi Sayısı (D) |
472 Hesapta Toplam Ayrılması Gereken Karşılık (E)=(C)X(D) | 472 Hesapta Ayrılmış Karşılık (F) |
Fark =(E)-(F) |
| 35.000,00 | 3.360.000,00 | 20.160.000 | 185.000,00 | 19.975.000,00 |
İdare tarafından yıl içerisinde ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıkları eksik hesaplanmış ve bunun sonucunda bilançoda 372 ve 472 Kıdem tazminatı karşılığı hesapları mali tablolarda gerçeği yansıtmamıştır.
Kamu idaresi cevabında özetle; bulgu doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmaya başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, gerek idarenin ihtiyatlı olması açısından gerekse mali tabloların idarenin mali durumunu tam ve doğru olarak yansıtabilmesi açısından kıdem tazminatı karşılık işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.