|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında, ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksik ayrıldığı tespit edilmiştir. 696 sayılı KHK ile işçi statüsüne geçirilen bu çalışanların kıdem tazminatı, doğrudan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında ödenmesine rağmen, ASKİ bütçesinden herhangi bir karşılık ayrılmamaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen düzenlemelere göre, muhtemel yükümlülükler için karşılık ayrılması gerekmektedir.
Yıl içinde kadrolu işçiler için 42.404.789,52 TL, BELKA A.Ş. işçileri için 188.217.458,30 TL ve ANFA Güvenlik Ltd. Şti. işçileri için 24.396.591,43 TL olmak üzere toplamda 255.018.839,245 TL kıdem tazminatı ödemesi yapılmıştır. Ancak, mali tablolarda 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda 17.451.950,34 TL ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nda 97.230.560,12 TL gibi tutarların yer alması, ayrılması gereken karşılıkların yetersiz olduğunu göstermektedir. Kamu İdaresi, 2024 yılında emekli olan işçi sayısındaki artış nedeniyle ayrılan ödeneğin yetersiz kaldığını belirtmiş, 2025 yılı bütçesinde 200.000.000,00 TL kıdem tazminatı karşılığı öngörülmüştür. Ancak bu durum, 2024 yılı mali tablolarını etkilememektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Eksik Ayrılmış Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
696 sayılı KHK ile personel şirketinde işçi statüsüne geçirilen ve ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından doğrudan hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılığının ayrılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre, ihtiyatlılık kavramı gereği, muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılması gerekmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, koşullu yükümlülüklerden kaynaklanan ve kamu idarelerinden kaynakların çıkışına neden olabileceği güvenilir bir biçimde tahmin edilen tutarlar için karşılık ayrılacağı ve faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılacağı hükmü yer almaktadır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 330’uncu maddesinde, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı; 331’inci maddesinde, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının 472 no.lu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 112’nci maddesi hükümlerine göre, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının, hizmet alımı yapan ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi gerekmektedir.
ASKİ Genel Müdürlüğü, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında ANFA Güvenlik Limited Şirketi’nden ve BELKA Anonim Şirketi’nden doğrudan hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde personel çalıştırmaktadır. Bu şekilde çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatı tutarları ise, söz konusu şirketlerin hakedişlerinden sonradan kesilmiş olsa da, ASKİ tarafından ödenmektedir. Kendi bünyesinde çalışan kadrolu sürekli işçiler için kıdem tazminatı karşılıkları her yıl ayrılarak ilgili muhasebe hesaplarında gösterildiği halde, hizmet alımı suretiyle çalıştırılan söz konusu işçiler için ASKİ bütçesinden herhangi bir kıdem tazminatı karşılığı ayrılmamaktadır. Bu durumda ise, 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları mali tablolarda eksik olarak yer almış olmaktadır.
Bu çerçevede olmak üzere, yıl içinde kadrolu sürekli işçiler için 42.404.789,52 TL, BELKA A.Ş. işçileri için 188.217.458,30 TL, ANFA Güvenlik Ltd. Şti. işçileri için de 24.396.591,43 TL olmak üzere toplam 255.018.839,245 TL kıdem tazminatı ödenmiştir. Kurumun yıl sonu mali tablolarında, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 17.451.950,34 TL, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 97.230.560,12 TL olduğu görülmektir. Bu tutarlar ise yetersiz bulunmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, emekli maaşlarında Genel Sağlık Sigortası sisteminden kaynaklı olarak beklenen düşüş nedeniyle 2024 yılında çok sayıda işçinin emekli olduğu, bu nedenle 2024 yılında ayrılan ödeneğin yetersiz kaldığı, 2025 yılı bütçesinde ise 200.000.000,00 TL kıdem tazminatı karşılığının gösterildiği belirtilmiştir. Ancak, bu işlem 2025 yılında yapıldığı için 2024 yılı mali tablolarına etki etmemektedir.
Sonuç olarak, muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği İdare tarafından bahsi geçen işçiler için kıdem tazminatı karşılığı ayrılmaması nedeniyle mali rapor ve tablolarda 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları doğru olarak yer almamış olacaktır.