|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının eksik hesaplandığını ortaya koymuştur. Muhasebenin temel ilkeleri olan ihtiyatlılık ve dönemsellik gereği, bu karşılıkların düzenli bir şekilde ayrılmadığı ve hesaplarda belirtilen tutarların yetersiz olduğu belirlenmiştir. Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler, alt işverenler aracılığıyla istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatlarının nasıl ödenmesi gerektiğini net bir şekilde tanımlamaktadır.
Denetim bulgularına göre, sürekli işçiler ve 696 sayılı KHK kapsamında belediye şirketlerinde çalışan işçilerin toplam kıdem tazminatı tutarı 767.891,60 TL olarak tespit edilmiştir. Ancak, ilgili belediyenin 2024 yılı bilançosunda 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında yalnızca 407.831,27 TL bakiye bulunmaktadır. Bu durum, hesapların eksik tutulduğunu göstermektedir. İdare, bu bulgular üzerine gerekli düzeltmeleri yapmak için çalışmalara başladığını belirtmiştir. Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının, ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreç, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Eksik Hesaplanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarede çalışan işçiler için, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli olarak ayrılmadığı, ilgili hesaplardaki tutarların eksik olduğu görülmüştür.
Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde, dönemsellik kavramı; “kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” şeklinde, ihtiyatlılık kavramı ise; “muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba kaydedileceği; “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise, hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise 472 Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde de bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak, taşeron usulüyle istihdam edildikleri dönemler de dâhil olmak üzere, ilgili hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında şirketten istihdam edilen işçilerin 2024 yılı sonu itibarıyla toplam kıdem tazminatı tutarının 767.891,60 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin 2024 yılı bilançosu incelendiğinde ise, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 407.831,27 TL bakiye olduğu görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Belediyede çalışan işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksiksiz olarak hesaplanması ve düzenli olarak ayrılması için gerekli çalışmalara başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ilgili yılı içerisinde hesaplanıp muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.