|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının eksik hesaplandığını ortaya koymuştur. İlgili mevzuat gereğince, muhasebenin ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkeleri doğrultusunda kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli bir şekilde ayrılması beklenirken, bu işlemlerin yapılmadığı ve hesaplarda belirtilen tutarların eksik olduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, kıdem tazminatlarının doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Yapılan incelemelerde, 2024 yılı itibarıyla belediyenin sürekli işçileri ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında istihdam edilen işçiler için toplam 89.010.877,76 TL kıdem tazminatı karşılığının ayrılması gerektiği belirlenmiştir. Ancak, 372-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabında 111.247.580,83 TL olması gereken bakiye yalnızca 11.000.000,00 TL olarak kaydedilmiştir. Benzer şekilde, 472-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabında da 701.142.306,59 TL olması gereken tutar 4.000.000,00 TL olarak görünmektedir. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda önemli hatalara yol açmaktadır. İdare, bu konudaki eleştirileri kabul ederek düzeltici işlemlere başlanacağını belirtmiştir. Kıdem tazminatı karşılıklarının mevzuata uygun bir şekilde ayrılması, hem muhasebenin temel ilkeleri açısından hem de mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Eksik Hesaplanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarede istihdam edilen işçiler için, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkeleri gereğince ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli olarak ayrılmadığı ve ilgili hesaplardaki tutarların eksik yer aldığı görülmüştür.
Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde, dönemsellik kavramı; “kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” şeklinde, ihtiyatlılık kavramı ise; “muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba kaydedileceği; “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise, hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise 472-Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde de bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıda mezkûr mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereğince, sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Belediye personel şirketi uhdesinde istihdam edilen işçilere ilişkin olan kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak, taşeron usulüyle istihdam edildikleri dönemler de dâhil olmak üzere, ilgili hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, Belediyenin sürekli işçileri ile 696 sayılı KHK kapsamında Belediye şirketinde istihdam edilen işçileri için 2024 Yılında toplam 89.010.877,76 TL karşılık ayrılması gerektiği, 2024 Yılı sonu itibariyle toplam 701.142.306,59 TL kıdem tazminatı tutarının ayrılmış olması gerektiği ve 2025 yılında emekli olması öngörülen personelin toplam kıdem tazminatı tutarının ise 111.247.580,83 olduğu tespit edilmiştir.
Buna göre; 2024 yılı sonu itibariyle 372-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabında 111.247.580,83 TL olması gerekirken hesap bakiyesinin 11.000.000,00 TL olduğu; 472-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Hesabında 701.142.306,59 TL olması gerekirken 4.000.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu kıdem tazminatı karşılığı ayırma işlemlerinin yapılmaması nedeniyle 2024 yılı bilançosunda 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 100.247.580,83 TL ile 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 697.142.306,59 TL faaliyet sonuçları tablosunda da 630-Giderler Hesabı ise 797.389.887,42 TL eksik görünmekte ve hata barındırmaktadır.
İdare tarafından, tenkit konusu hususa iştirak edilmiş olup düzeltici işlemlere başlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, gerek muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkesi gerekse de mali tabloların İdarenin mali durumunu tam ve doğru olarak yansıtabilmesi açısından kıdem tazminatı karşılık işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.