| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kıdem tazminatı karşılıklarının güncellenmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak, kamu idarelerinin kıdem tazminatı karşılıklarını izlemeleri ve güncellemeleri gerekmektedir. 2021 yılı sonunda ayrılan 1.205.624,37 TL tutarındaki karşılık için 2022’de güncelleme yapılmamış, bu durum muhasebe ilkelerine aykırıdır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Güncellenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Yapılan incelemelerde; kıdem tazminatı ödemeleri için önceki dönemlerde ayrılan karşılık tutarlarının 2022 yılı sonu itibariyle güncellenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen ihtiyatlılık kavramına göre; muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ihtiyatlılık ilkesi doğrultusunda, aynı Yönetmelik’in 197 ve 228, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin de 291 ve 292’nci maddelerinde, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılacak kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ile 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın kullanılması öngörülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 291’inci maddesinde;
“(1) Kıdem tazminatı karşılığı hesabı, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.
(2) Uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıkları dönem sonunda bu hesaba kaydedilir”,
Aynı Yönetmeliğin, “Hesabın İşleyişi” başlıklı 292’nci maddesinde de; faaliyet dönemi içinde ödenmek üzere ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği, daha önceki yıllarda hesaplanarak uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda bu hesaba alacak, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanarak nitelikleri ile işleyişine açıklık getirilmiştir.
Bu hükme göre; kamu idarelerinin, kıdem tazminatı alma hakkı bulunan personele ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı tutarları için karşılık ayırmaları ve ayırdıkları bu karşılıkları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabını kullanarak muhasebe kayıtlarında izlemeleri, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kısmını dönem sonunda 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydetmeleri gerekmektedir.
Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Kıdem Tazminatı” başlıklı 20.05.2016 tarih ve 9430 sayılı yazısında da;
2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında, kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630 Giderler Hesabı borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kayıtlı önceki dönemlere ait tutarların, o yıl için belirlenen kıdem tazminatı tutarı üzerinden güncellenmesini teminen, kamu idarelerinin ilgili birimlerinden alınan kıdem tazminatı güncelleme listesinde yer alan toplam tutar, 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
Daha önceki yıllarda hesaplanarak 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarlar dönem sonlarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
.,
kaydedilecektir.”
Denilerek, yukarıdaki mevzuat hükümleri doğrultusunda kıdem tazminatı karşılığı ayrılmasına ilişkin açıklamalara yer verilirken önceki dönemlerde ayrılan karşılıkların güncellenmesi gerektiği belirtilmiştir. Buna göre; 2022 yılı sonu itibariyle ilgili birimce, kıdem tazminatı karşılıklarının güncel tutarını gösteren listenin düzenlenerek muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebe birimince kıdem tazminatı karşılıklarının 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilerek güncellenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; İdare tarafından sürekli işçiler için 2021 yılı sonunda 1.205.624,37 TL kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığı, 2022 yılı içinde ise, toplam 627.840,35 TL kıdem tazminatı ödemesinin yapıldığı, ancak çalışan işçilerin kıdem tazminatına ilişkin 2022 yılı sonunda herhangi bir güncelleme yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan tüm açıklamalar uyarınca, sözü edilen kıdem tazminatı karşılıklarının, muhasebenin temel kavramlarından olan tam açıklama ve ihtiyatlılık ilkesi gereğince mali tablolarda tam ve doğru bir şekilde yer alması için, önceki dönemlere ait karşılık tutarlarının güncellenmesi gerekmektedir.