|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversitede işçi statüsünde çalışan personel için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının güncellenmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkeleri gereği, kamu idareleri tarafından işçi kıdem tazminatları için karşılık ayrılması ve bu giderlerin yıllık faaliyetlere mal edilmesi zorunludur. Ancak, 2021 yılında ayrılan karşılıkların yıllık olarak güncellenmediği ve bu durumun 2024 yılı faaliyet sonuçlarına olumsuz yansıdığı belirlenmiştir.
Yapılan incelemelerde, kıdem tazminatı karşılıklarının 2024 yılı mali tablolarında güncellenmemesi nedeniyle kamu idaresinin faaliyet sonuçlarının hatalı gerçekleştiği ortaya çıkmıştır. 2025 yılında yapılan düzeltme işlemi, 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etki yaratmamaktadır. Sonuç olarak, 2024 yılı bilançosunda güncellenmeyen karşılık tutarları nedeniyle hatalar meydana gelmiştir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Güncellenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversitede işçi statüsünde çalıştırılan personel için 2024 yılında ayrılan karşılıkların güncellenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan “dönemsellik” kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin sonuçların diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması, “ihtiyatlılık” ise muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılması olarak açıklanmıştır. Kamu idareleri tarafından işçi statüsünde istihdam edilen personelin kıdem tazminatları için ihtiyaten karşılık ayrılması ve işçinin istihdamı nedeniyle yükümlülük altına girilen kıdem tazminatlarına ilişkin giderlerin yılları faaliyetlerine mal edilmesi Yönetmelik’in dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramlarının gereğidir.
Bu kavramların gereği olarak Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 291 ve 292 ile 342 ve 343’üncü maddelerinde, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan kıdem tazminatları karşılıklarının vadelerine göre 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izleneceği hüküm altına alınmıştır.
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20.05.2016 tarih ve 9430 sayılı “Kıdem Tazminatı” konulu genel yazısında ise; yukarıda yer verilen açıklamalara değinilerek kıdem tazminatları ile ilgili olarak uygulama birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu işlemlerin bahse konu yazıda yer alan açıklamalar ile yazı ekinde yer alan örnek muhasebe kayıtlarına göre yapılması öngörülmüştür.
İş Kanunu’na tabi işçilerin 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesinde sayılan hallerde iş akitlerinin sona ermesi durumunda, işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenmesi öngörülmüştür.
Üniversiteler Ortak Detaylı Hesap Planı’nda 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının yardımcı hesap kodlarında sürekli, geçici ve taşeron işçiler için ayrılacak kıdem tazminatı karşılıkları için ayrı ayrı yardımcı hesap kodları belirlenmiştir. Bu düzenlemeye göre çalıştırılan işçilerin tamamının kıdem tazminatları için ayrılan karşılıkların, niteliğine uygun olarak ilgili yardımcı hesap kodları ile Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Ayrıca; ayrılan karşılık tutarlarının, hesap planının “630.01.03.20.1/2/3/4 “İhbar ve Kıdem Tazminatları” kodu ile faaliyet giderlerine yansıtılması gerektiğinden, yıl sonunda faaliyet gider ve gelirlerine göre oluşan dönem faaliyet sonucu da ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılık tutarları kadar etkilenmektedir.
Yapılan incelemede, 2021 yılında ayrılan ve devam eden yıllarda yıllık olarak kıdem tazminatı tavanları tutarında güncellenmeyen karşılıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle kamu idaresinin gerçekleşen 2024 yılına ilişkin faaliyet sonucu, faaliyet gideri olarak muhasebe kayıtlarında güncellenmeyen karşılık tutarları kadar hatalı gerçekleşmiştir.
Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı; 2025/1845 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişiyle düzeltildiği ifade edilmiş olmakla birlikte 2025 yılında yapılan bu işlemin 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, 2024 yılı Bilançosunda 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ile Geçmiş Dönemler ve Dönem Faaliyet Sonucu Hesapları ile 2024 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda gösterilen dönem faaliyet sonucunda güncellenmeyen karşılık tutarları kadar hataya neden olunmuştur.