| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, özel bütçeli idarelerde kıdem tazminatı karşılıklarının yılsonu itibarıyla güncellenmediği tespit edilmiştir. Mevzuat gereği, kıdem tazminatı karşılıklarının güncellenmesi ve muhasebe kayıtlarında doğru bir şekilde yer alması gerektiği vurgulanmış, 2021 yılında ayrılan 5.078.619,00 TL tutarının 2022’de güncellenmediği belirtilmiştir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Güncellenmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Kıdem tazminatı karşılıklarının yılsonu itibarıyla güncellenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “İhtiyatlılık: Muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz.” hükmü yer almaktadır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 291’inci maddesinde; kıdem tazminatı karşılığı hesabının ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karşılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının dönem sonunda bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 292’nci maddesi hükümlerine göre kamu idarelerinin, kıdem tazminatı alma hakkı bulunan personele ödenmesi muhtemel kıdem tazminatı tutarları için karşılık ayırmaları ve ayırdıkları bu karşılıkları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabını kullanarak muhasebe kayıtlarında izlemeleri gerekmektedir.
Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün “Kıdem Tazminatı” başlıklı 20.05.2016 tarih ve 9430 sayılı yazısında da; “2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında, kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630-Giderler Hesabı borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 3- 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kayıtlı önceki dönemlere ait tutarların, o yıl için belirlenen kıdem tazminatı tutarı üzerinden güncellenmesini teminen, kamu idarelerinin ilgili
birimlerinden alınan kıdem tazminatı güncelleme listesinde yer alan toplam tutar, 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 4- Daha önceki yıllarda hesaplanarak 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarlar dönem sonlarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilecektir.” denilerek, mevzuat hükümleri doğrultusunda kıdem
tazminatı karşılığı ayrılmasına ilişkin açıklamalara yer verilirken, önceki dönemlerde ayrılan karşılıkların güncellenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Bu düzenlemelere göre; 2022 yılı sonu itibarıyla ilgili birimce kıdem tazminatı karşılıklarının güncel tutarını gösteren listenin düzenlenerek muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebe birimince kıdem tazminatı karşılıklarının 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilerek güncellenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede işçiler için 2021 yılında 5.078.619,00 TL kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığı ve 2022 yılında bu tutarın güncellenmediği görülmüştür.
Kıdem tazminatı karşılıklarının, muhasebenin temel kavramlarından olan tam açıklama ve ihtiyatlılık ilkesi gereğince mali tablolarda tam ve doğru bir şekilde yer alması için, önceki dönemlere ait karşılık tutarlarının güncellenmesi gerekmektedir.