|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli olarak hesaplanmadığını ortaya koymuştur. İlgili muhasebe kavramları olan ihtiyatlılık ve dönemsellik gereği, bu karşılıkların ayrılması gerektiği halde, hesaplarda eksiklikler tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi için gerekli düzenlemelerin yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
Denetim bulgularına göre, sürekli işçiler ve 696 sayılı KHK kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatı tutarları, 2024 yılı sonu itibarıyla mali tablolarda yer almamaktadır. İdarenin, 2024 yılı içerisinde kıdem tazminatı karşılığı ayırmadığı ve bilançosunda 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 175.641,93 TL bakiye bulunduğu belirlenmiştir. İdare, bu duruma ilişkin kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanmaya başlandığını belirtse de, bu işlemlere dair herhangi bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda hesaplanıp muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu idarelerinin mali şeffaflığı ve hesap verebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Hesaplanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarede çalışan işçiler için, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli olarak ayrılmadığı, ilgili hesaplardaki tutarların eksik olduğu görülmüştür.
Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde, dönemsellik kavramı; “kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” şeklinde, ihtiyatlılık kavramı ise; “muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılır.” şeklinde tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba kaydedileceği; “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise, hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise 472 Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde de bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak, taşeron usulüyle istihdam edildikleri dönemler de dâhil olmak üzere, ilgili hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) kapsamında şirketten istihdam edilen işçilerin 2024 yılı sonu itibarıyla kıdem tazminatı tutarlarının mali tablolarda yer almadığı tespit edilmiştir.
İdarenin 2024 yılında kıdem tazminatı karşılığı ayırmadığı anlaşılmış olup 2024 yılı bilançosunda 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 175.641,93 TL bakiye olduğu görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve kıdem tazminatı karşılıklarının eksiksiz ve düzenli olarak hesaplanmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak yapılan bu işlemlere ilişkin herhangi bir kanıtlayıcı belge/muhasebe kaydı gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, kıdem tazminatı karşılıklarının ilgili Yönetmelik hükümleri doğrultusunda ilgili yılı içerisinde hesaplanıp muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.