|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde istihdam edilen kadrolu işçiler ve belediye şirketi çalışanları için kıdem tazminatı karşılıklarının eksik ayrıldığını ortaya koymaktadır. Bu durum, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın olması gereken tutardan düşük görünmesine sebep olmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde tanımlanan dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları, kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Dönemsellik, kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarını belirli dönemlerde raporlamasını ifade ederken, ihtiyatlılık ise muhtemel mali yükümlülüklerin öngörülmesini sağlamaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde, kamu kurumları tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesi zorunludur. 696 sayılı KHK kapsamında çalışan işçilerin kıdem tazminatları, ilgili belediye tarafından karşılanmaktadır. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, kıdem tazminatı karşılıklarının nasıl muhasebeleştirileceğine dair hükümler içermektedir. 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları, kısa ve uzun vadeli kıdem tazminatlarının izlenmesi için kullanılmaktadır. 2022 yılı itibarıyla, 54 kadrolu işçi ve 1.042 belediye şirketi çalışanı için kıdem tazminatı karşılığı ayrılması gerekirken, yalnızca 21 kadrolu işçi ve 29 belediye şirketi işçisi için bu ayrım yapılmıştır. Bu eksiklik, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın mali tabloda gerçek değerinden düşük görünmesine yol açmaktadır. Her yıl sonunda, kıdem tazminatı karşılıklarının eksiksiz bir şekilde kaydedilmesi ve mevcut kayıtların güncellenmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının İşçilerin Tamamı İçin Ayrılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinde istihdam edilen kadrolu işçilerin ve belediye şirketi işçilerinin tamamı için kıdem tazminatı ayrılmaması sebebiyle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı olması gerekenden eksik görünmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; muhasebenin temel kavramlarından olan dönemsellik ve ihtiyatlılık kavramları tanımlanmıştır. Buna göre dönemsellik kavramı, kamu idarelerinin faaliyetlerini belirli dönemlerde raporlamasını ve her dönemin faaliyet sonuçlarını diğer dönemlerden bağımsız olarak saptamasını ifade etmektedir. İhtiyatlılık kavramı ise muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı belirtilen durumlarda karşılık ayrılmasını ifade etmektedir.
Bu kavramlar doğrultusunda kıdem tazminatı karşılığı ayrılması; işçilere ödenecek kıdem tazminatı giderlerinin çalışılan yıllarla ilişkilendirilmesi açısından dönemsellik kavramını, kıdem tazminatı ödemesi nedeniyle ileride karşılaşılacak mali yükün öngörülmesi açısından ise ihtiyatlılık kavramını karşılamaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu uyarınca, personel hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından ödenmesi gerekmektedir. Nitekim, belediyede 696 sayılı KHK kapsamında personel hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları belediye tarafından ödenmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 281’inci maddesinde faaliyet dönemi içinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatları için 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın, 330’uncu maddesinde ise; uzun vadede ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı, idarenin ödeyeceği uzun vadeli kıdem tazminatlarını göstermektedir. Bu tazminatlar personel harcamalarının planlanması ve bütçeleştirilmesinde dikkate alınması gereken önemli bir gider unsurudur. Ayrıca, bu hesaplarda görünen tutarlar idare için bir yükümlülük mahiyetindedir. Dolayısıyla, hem personel harcamalarının daha iyi planlanabilmesi hem de yükümlülüklerin mali tablolarda gerçeğe uygun biçimde görünmesi için 472 No.lu Hesap’ın eksiksiz olarak kullanılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 2022 yılı sonu itibariyle Kamu İdaresinde istihdam edilen 54 kadrolu işçi ile belediye şirketinde işçi statüsünde istihdam edilen 1.042 personel için kıdem tazminatı karşılığı ayrılması gerekirken, 21 kadrolu işçi ile 29 belediye şirket işçisi için kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığı tespit edilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalışan işçilerin çalışma süreleri dikkate alınarak her yılın sonunda kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması ve 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının eksik ayrılması nedeniyle 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı mali tabloda gerçek değerinden daha düşük görünmektedir.
Her yılın sonunda kıdem tazminatı karşılıklarının, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’na eksiksiz olarak kaydedilmesi ve mevcut kayıtların da kıdem tazminatı artışlarına uygun olarak güncellenmesi gerekmektedir.