|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin hizmet alımı yoluyla çalıştırdığı işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığını ortaya koymaktadır. Sürekli işçiler için daha önce karşılık ayrılmasına rağmen, 2022 yılında bu uygulamanın yapılmadığı gözlemlenmiştir. Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler, kıdem tazminatlarının ödenmesi ve muhasebeleştirilmesine dair belirli düzenlemeler içermektedir. Ancak, denetim sürecinde, hizmet alımı ile istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılığının hiç ayrılmadığı ve sürekli işçiler için de 2022 yılında bu işlemin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
Yıl içinde, kıdem tazminatının ödenmesini gerektiren durumlarda, bu ödemelerin tamamı 630 Giderler Hesabında kaydedilmiştir. Toplamda 235.621,00 TL tutarındaki kıdem tazminatı ödemeleri, mevzuat gereği karşılık ayrılmadığı için, faaliyet dönemine ait sonuçlarda yanıltıcı bir artışa neden olmuştur. Bu durum, geçmiş dönemlerde yapılması gereken giderlerin de yansıtılmasına yol açmaktadır. Gelecek yıllarda benzer sorunların yaşanmaması ve mevzuata uygunluk sağlanması amacıyla, hem sürekli işçiler hem de hizmet alımı yoluyla istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılıklarının düzenli olarak ayrılması gerekmektedir. Bu uygulama, mali raporlamaların doğruluğunu artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini destekleyecektir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Karşılıklarıyla İlgili Hatalı Uygulamaların Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin hizmet alım suretiyle çalıştırdığı işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı, sürekli işçiler için ise önceki yıllarda karşılık ayırılmasına karşın 2022 yılında bu işlemin yapılmadığı görülmüştür.
08.02.2015 tarih ve 29261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde;
“ (1) 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatları, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanunun yürürlükte olan 14 üncü maddesi kapsamında ödenir.
(2) Kamu kurum veya kuruluşları tarafından yapılacak olan kıdem tazminatı ödemeleri, 10 uncu maddede belirtilen belgeler esas alınarak doğrudan işçinin banka hesabına yapılır.” denilmektedir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde dönemsellik kavramı; kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır şeklinde tanımlanmıştır. Yine aynı Yönetmelik maddesinde ihtiyatlılık kavramı ise; muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelik’te belirtilen durumlarda karşılık ayrılır şeklinde tanımlanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde; mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatlarının bu hesaba kaydedileceği belirtilmiştir.
Anılan Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde; hesaplanan kıdem tazminatına ilişkin karşılık tutarlarının, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde, bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından hizmet alımı suretiyle istihdam edilen işçiler için kıdem tazminatı karşılığının hiç ayrılmadığı, sürekli işçiler için ise 2022 yılında karşılık ayrılmadığı görülmüştür. Yıl içerisinde 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca veya başka sebeplerle kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde iş akdi sona eren hizmet alımı suretiyle istihdam edilen işçilere yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin tamamının 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, denetim yılı içerisinde belirtilen kişiler için yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin toplam tutarı olan 235.621,00 TL 630 Giderler Hesabına kaydedilmiştir. Ancak mevzuat hükümlerine göre kıdem tazminatı karşılığı ayrılmamasından dolayı belirtilen tutar faaliyet döneminden önceki dönemlerde yapılması gereken giderleri de içerdiğinden 2022 yılı faaliyet sonuçları tablosuna olması gerekenden fazla bir tutarın yansıtılmasına sebebiyet vermektedir. Aynı durumun gelecek yıllarda önüne geçilmesi ve mevzuata uyum açısından gerek sürekli işçilere gerekse hizmet alımı suretiyle istihdam edilen işçilere ait kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması gerekmektedir.