|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde kıdem tazminatı ödemeleri ve karşılıklarının hatalı muhasebeleştirildiğini ortaya koymuştur. 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı kullanılmamış, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında ise 2020 yılından itibaren yalnızca 2.000,00 TL alacak bakiye kalmıştır. 30.12.2024 tarihine kadar bu hesaba herhangi bir kayıt yapılmamış, ödenen kıdem tazminatları ise 630-Giderler Hesabı’na kaydedilerek cari yıl giderleri olarak gösterilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, kıdem tazminatı karşılıklarının doğru bir şekilde izlenmesi ve muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler, 2024 yılı dahil olmak üzere kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanması ve kaydedilmesi gereken işlemlerin gerçekleştirilmediğini göstermektedir. Özellikle, önceki yıllara ait kıdem tazminatı tutarlarının güncellenmesi ve doğru hesaplara kaydedilmesi gerektiği halde bu işlemler yapılmamıştır. Sonuç olarak, 372 ve 472 hesapları ile 630-Giderler Hesabı arasında hatalı kayıtlar bulunmakta ve bu durum mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Bu bağlamda, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılan hataların düzeltilmesi ve kıdem tazminatı karşılıklarının doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. Aksi takdirde, mali raporların güvenilirliği sorgulanabilir hale gelecektir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Ödemelerinin ve Karşılıklarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından 2024 yılı da dahil olmak üzere, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının hiç kullanılmadığı ve 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında mevcut 2020 yılından itibaren düzeli olarak devreden toplam 2.000,00 TL alacak bakiye dışında, 30.12.2024 tarihine kadar ilgili hesaba herhangi bir kayıt yapılmadığı dolayısıyla ödenen kıdem tazminatı tutarlarının 630-Giderler Hesabına kaydedilmek suretiyle tamamının ilgili yıl cari faaliyet gideri olarak giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, bu hesap ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde de, hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği, vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise bu hesaba borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde ise, bu hesabın belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilerek, “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddesinde ise, vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının bu hesaba alacak, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına da borç kaydedileceği, ödenen tazminatların ise bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına da alacak kaydedileceği, düzenlenmiştir.
Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planında:
372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alt kodları: 372.01-Sürekli İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 372.02-Geçici İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 372.03-Taşeron İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları ve 372.09-Diğer İhbar ve Kıdem Tazminatı Karşılıkları,
472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alt kodları ise: 472.01-Sürekli İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 472.02-Geçici İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları, 472.03- Taşeron İşçilerin Kıdem Tazminatı Karşılıkları ve 472.09-Diğer İhbar ve Kıdem Tazminatı Karşılıkları,
Olarak belirlenmiştir.
Kıdem tazminatı ile ilgili olarak uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20 Mayıs 2016 tarihinde Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından kurumlara gönderilen yazıda kıdem tazminatı ayırma işlemlerinin aşağıda yer alan açıklamalar ve ekte yer alan örnek muhasebe kayıtlarına göre yapılması gerekliliği belirtilmiştir. Genel Yazı’da:
cc
2016 yılı ve sonraki yılların dönem sonlarında, kamu idarelerinden alınan kıdem tazminatı hesaplama listesinin toplam tutarı muhasebe birimlerince 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında kayıtlı önceki dönemlere ait tutarların, o yıl için belirlenen kıdem tazminatı tutarı üzerinden güncellenmesini teminen, kamu idarelerinin ilgili birimlerinden alınan kıdem tazminatı güncelleme listesinde yer alan toplam tutar, 630 Giderler Hesabına borç, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
Daha önceki yıllarda hesaplanarak 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarlar dönem sonlarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak,
Ödenen kıdem tazminatı tutarlarının bir taraftan karşılık ayrılmış kısmı 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına, karşılık ayrılmamış kısmı ise 630 Giderler Hesabına borç, ödenecek tutar 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan toplam tutar 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak, kaydedilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde,
– Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısındaki esaslara göre her yıl, ilgili cari yıl için hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarlarının, bir taraftan 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilirken diğer taraftan 630.15.04-Kıdem Tazminatı Karşılıkları Giderleri Hesabına borç kaydedilmesi gerekirken bu işlem 2024 yılı dahil hiç gerçekleştirilmemiştir.
– Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısındaki esaslara göre daha önceki yıllarda hesaplanarak 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmiş tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği kamu idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen tutarların dönem sonlarında 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle süre güncellemesi yapılması gerekirken, bu işlem 2024 yılında gerçekleştirilmemiştir.
– Yıl içerisinde ödenen kıdem tazminatı tutarlarının Genel Yazı’da belirtildiği gibi bir taraftan karşılık ayrılmış kısmı 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına, karşılık ayrılmamış kısmı ise 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına borç, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan toplam tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydı yapılması gerekirken 2024 yılında 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı kullanılmadığından gider tutarının tamamı ilgili cari yıl faaliyet gideri olarak 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabında muhasebeleştirilmiştir.
-472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının 2020 yılından itibaren devrede gelen toplam 2.000,00 TL kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrılmış alacak bakiyesi olduğu ve daha önceki dönemlerde de ayrılmış başka bir kıdem tazminatı karşılığının da olmadığı görülmüştür.
-30.12.2024 tarihinde 830.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Hesabından 795.427,57 TL bütçe gideri yapılmasına kadar hiç kullanılmadığı halde ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmayan uygulama sonucunda; 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kıdem tazminatı olarak ödenecek net 789.390,27 TL tutarın tamamı alacak ve 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına da 795.427,57 TL borç kayıt yapıldığı görülmüştür.
-Ayrıca daha sonra 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının alacağında mevcut 2.000,00 TL’nin bu hesaba borç ve karşılığında 500.03.03-Net Değer Hesabı Kıdem Tazminatlarından Envanteri Yapılanlar Hesabına da alacak olarak mevzuata uygun olmayan bir kayıt yapılmak suretiyle, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında mevcut 2020 yılından
itibaren devreden toplam 2.000,00 TL kıdem tazminatı karşılığı olarak ayrılmış tutarın da hatalı bir şekilde 500-Net Değer Hesabına aktarılmış olduğu görülmüştür.
Böylece ilgili mevzuat hükümlerine aykırı kayıtlar yapılmak suretiyle ilgili bütçe giderine 2024 yılında kayıt yapılmasına rağmen daha önceki yıllarda düzenli olarak karşılık ayrılmaması sonucu, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı cari yıl dahil geçmiş yıllarda da hiç işlem görmemesi nedeniyle brüt kıdem tazminatı tutarı olan 795.427,57 TL tutarının tamamının 2024 yılında 630.01.03.02.01-Sürekli İsçilerin İhbar ve Kıdem Tazminatları Giderleri Hesabına kaydedildiği, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının da 2025 yılına net kıdem tazminatı tutarı olan 789.390,27 TL alacak bakiye devrettiği anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, yapılan yanlış uygulama neticesinde 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı, 500.03.03-Net Değer Kıdem Tazminatlarından Envanteri Yapılanlar Hesabı ile 630-Giderler Hesabının mali tablolarda hatalı bilgiler içermesi nedeniyle yukarıda yer verilen mevzuata uygun olarak düzeltilmesi gerekmektedir.