|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’sinin kıdem tazminatı hesaplamalarında dönemsellik ilkesine aykırı uygulamalar sergilediğini ortaya koymuştur. İdare, geçmiş yıllarda ayrılması gereken kıdem tazminatı tutarlarını topluca muhasebe kayıtlarına almış, ancak bu tutarların tamamını ilgili yıl gideri olarak göstermiştir. Ayrıca, hesaplanan kıdem tazminatları tutarında da hatalar tespit edilmiştir. Kamu İhale Kanunu ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, kıdem tazminatlarının doğru bir şekilde ayrılması ve muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim bulgularına göre, sürekli işçiler ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile istihdam edilen işçilerin 2022 yılına ait kıdem tazminatı tutarının toplamı 178.084.062,34 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, idare yalnızca 2022 yılına ait bir yıllık kıdem tazminatı tutarını gider olarak kaydetmiş, geçmiş yıllara ait tutarları ise uygun şekilde muhasebeleştirmemiştir. Mali tablolar incelendiğinde, kıdem tazminatı karşılığı hesaplarında belirtilen tutarların gerçekte olması gereken miktarların altında veya üstünde olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, idare, 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları’ndaki hataları düzeltme sözü vermiştir. Ancak, 2022 yılı mali tablolarında 630-Giderler Hesabı’nın 149.796.390,40 TL fazla, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın 2.672.243,61 TL fazla ve 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı’nın 9.157.079,74 TL eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, kıdem tazminatı hesaplamalarının daha dikkatli bir şekilde yapılması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Tutarlarının Dönemsellik Kavramına Aykırı Olarak Muhasebeleştirilmesi ve Hatalı Hesaplanması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından 2022 yılı içinde; geçmiş yıllarda ayrılması gerekli olan ancak ayrılmayan kıdem tazminatı tutarlarının toplu olarak muhasebe kayıtlarına alındığı, ancak dönemsellik kavramına aykırı olarak bu tutarın tamamının ilgili yılın gideri olarak muhasebeleştirildiği, bununla birlikte hesaplanan kıdem tazminatları tutarında hata olduğu görülmüştür.
Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba kaydedileceği; “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise, hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise 472-Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde de, bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılılarının ayrılarak, taşeron usulüyle istihdam edildikleri dönemler de dâhil olmak üzere, ilgili hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; sürekli işçiler ile 696 sayılı KHK kapsamında istihdam edilen işçilerin 2022 yılına ait sadece bir yıllık kıdem tazminatı tutarının 20.948.326,11 TL, 2022 yılı sonu itibariyle toplam kıdem tazminatı tutarının 178.084.062,34 TL ve 2023 yılında emekli olması düşünülen personelin toplam kıdem tazminatının ise 9.157.079,74 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdare tarafından 2022 yılı içerisinde geçmiş yıllarda ayrılması gereken ancak ayrılmayan kıdem tazminatları da dâhil olmak üzere kıdem tazminatı ayrılmış, ancak dönemsellik kavramı gereği sadece 2022 yılına ait bir yıllık kıdem tazminatı tutarının faaliyet giderlerine yansıtılması gerekirken toplam kıdem tazminatı tutarının tamamı bu dönemin faaliyet gideri olarak muhasebeleştirilmiştir. Ancak geçmiş yıllara ait olan kıdem tazminatı tutarları envanter işleminde olduğu gibi 500-Net Değer Hesabı ile kayıtlara alınmalı, sadece 2022 yılı için hesaplanan kıdem tazminatı tutarı ise faaliyet gideri olarak muhasebeleştirilmelidir.
İdarenin 2022 yılı bilançosu incelendiğinde ise 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 9.157.079,74 TL olması gerekirken herhangi bir bakiye yer almadığı, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında ise 168.926.982,59 TL’lik bakiye olması gerekirken 171.599.226,20 TL’lik bakiye olduğu görülmüştür.
Tablo 9: Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesap Tablosu
| Veriler | Tutar (TL) | Hesap | Tutar (TL) | |
| 2022 Yılı Sonu İtibariyle Olması Gereken Toplam Kıdem Tazminatı Tutarı (2022 yılı ve Önceki Yıllar toplamı) (a) | 178.084.062,34 | 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hata Tutarı (e)-(a-d) |
2.672.243,61 | |
| 2022 Yılına Ait Sadece Bir Yıllık Kıdem Tazminatı Tutarı (İdare Tarafından Yıl Sonunda Ayrılması Gereken Tutar) (b) | 20.948.326,11 | 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hata Tutarı (d)-(f) | 9.157.079,74 | |
| 2022 Yılı Sonunda İdare Tarafından Ayrılan Kıdem Tazminatı Karşılığı Tutarı (c) | 170.801.228,40 | |||
| 2023 Yılında Emekli Olması Düşünülen Personelin Toplam Kıdem Tazminatı (d) | 9.157.079,74 | 630-Giderler Hesabı | 149.796.390,40 | |
| İdarenin Mali Tablolarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı (e) |
171.599.226,20 | Hata Tutarı Hata (c-b) | 149.796.390,40 | |
| İdarenin Mali Tablolarında 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı (f) |
0,00 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarında belirtilen hususlara dikkat edilerek işlem yapılacağı ve söz konusu hatanın giderileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdarenin 2022 yılı mali tablolarında; 630-Giderler Hesabı 149.796.390,40 TL, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 2.672.243,61 TL fazla, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ise 9.157.079,74 TL eksik tutarla yer almıştır.