|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay denetim raporları, il belediyesi idaresinin sürekli işçiler ve 696 sayılı KHK kapsamındaki şirket işçilerine yönelik hesapladığı kıdem tazminatı tutarlarının mali tablolarla uyumsuz olduğunu ortaya koymuştur. Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, kıdem tazminatlarının doğru bir şekilde hesaplanması ve takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, sürekli işçiler ve 696 sayılı KHK kapsamında çalışan işçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı ve gerekli hesaplarda izlenmediği tespit edilmiştir.
2022 yılı itibarıyla, sürekli işçiler için ayrılması gereken kıdem tazminatı tutarının 8.114.641,60 TL, toplam kıdem tazminatı tutarının ise 71.326.058,68 TL olduğu belirlenmiştir. İdarenin mali tablolarında ise 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 10.925.467,00 TL, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 47.531.067,30 TL gibi tutarların yer aldığı görülmüştür. Bu durum, kıdem tazminatı hesaplarının eksik veya fazla gösterildiğini ortaya koymaktadır. Denetim sonuçlarına göre, idare gerekli düzeltme işlemlerini yapacağını belirtmiş olsa da, 2022 yılı içerisinde herhangi bir düzeltme gerçekleştirilmemiştir. Sonuç olarak, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 2.599.593,03 TL fazla, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ise 15.469.117,41 TL eksik olarak kaydedilmiştir. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. |
BULGU: Kıdem Tazminatı Tutarlarının Gerçeği Yansıtmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından sürekli işçiler ile 696 sayılı KHK kapsamındaki Şirket işçilerine yönelik olarak hesaplanan toplam kıdem tazminatı tutarı ile mali tablolarda yer alan tutarların uyumsuz olduğu görülmüştür.
Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’in “Ödeme usulü” başlıklı 8’inci maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatlarının, ilgili kamu kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı Kanun’un yürürlükte olan 14’üncü maddesi kapsamında ödeneceği ifade edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde, mevzuat hükümlerine göre ayrılacak uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının bu hesaba kaydedileceği; “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde ise, hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği ve vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıklarının ise 472-Kıdem Tazminatı Hesabına borç, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde de, bu hesabın mevzuat hükümlerine göre ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere, muhasebenin temel kavramlarından olan ihtiyatlılık ve dönemsellik kavramı gereği sürekli işçiler ile 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Belediye şirketinde istihdam edilmeye başlanan işçilere ilişkin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak, taşeron usulüyle istihdam edildikleri dönemler de dâhil olmak üzere, ilgili hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; sürekli işçiler ile 696 sayılı KHK kapsamında Şirkette istihdam edilen işçilerin 2022 yıl sonunda ayrılması gereken sadece bir yıllık kıdem tazminatı tutarının 8.114.641,60 TL, 2022 yılı sonu itibariyle toplam kıdem tazminatı tutarının 71.326.058,68 TL ve 2023 yılında personele ödenmesi öngörülen toplam kıdem tazminatının ise 8.325.873,97 TL olduğu tespit edilmiştir.
İdarenin 2022 yılı bilançosu incelendiğinde ise, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 10.925.467,00 TL’lik, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 47.531.067,30 TL’lik bakiye olduğu görülmüştür.
Böylelikle İdarenin 2022 yılı bilançosunda 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının 63.000.184,71 TL, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ise 8.325.873,97 TL olarak yer alması gerekirken, 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının 47.531.067,30 TL, 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ise 10.925.467,00 TL olarak yer aldığı anlaşılmıştır.
Tablo 8:Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesap Tablosu
| Veriler | Tutar (TL) | Hesap | Tutar (TL) | |
| 2022 Yılı Sonu İtibariyle Toplam Kıdem Tazminatı Tutarı (2022 yılı ve önceki yıllar toplamı) (a) | 71.326.058,68 | 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hata Tutarı (a – d) – (e) |
15.469.117,41 | |
| 2022 Yılına Ait Sadece Bir Yıllık Kıdem Tazminatı Tutarı (İdare Tarafından Yıl Sonunda Ayrılması Gereken Tutar) (b) | 8.114.641,60 | 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hata Tutarı (f) – (d) |
2.599.593,03 | |
| 2022 Yılı Sonunda İdare Tarafından Ayrılan Kıdem Tazminatı Karşılığı Tutarı 630 no.lu Hesap (c) | 30.532.147,02 | 630-Giderler Hesabı Hata Tutarı (c) – (b) | 22.417.505,42 | |
| 2023 Yılında Personele Ödenmesi Öngörülen Toplam Kıdem Tazminatı Tutarı (d) | 8.325.873,97 | 630-Giderler Hesabı Hata Tutarı (c) – (b) | 22.417.505,42 | |
| İdarenin Mali Tablolarında 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı (e) | 47.531.067,30 | 630-Giderler Hesabı Hata Tutarı (c) – (b) | 22.417.505,42 | |
| İdarenin Mali Tablolarında 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı(f) | 10.925.467,00 | 630-Giderler Hesabı Hata Tutarı (c) – (b) | 22.417.505,42 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; gerekli düzeltme işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak 2022 yılı içerisinde herhangi bir düzeltme işlemi yapılmadığından, İdarenin 2022 yılı bilançosunda, 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 2.599.593,03 TL fazla, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 15.469.117,41 TL eksik; faaliyet sonuçları tablosunda ise 630-Giderler Hesabı 22.417.505,42 TL fazla tutarla yer almıştır.