|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nde çalışan işçilerin kıdem tazminatlarıyla ilgili işlemlerde mevzuata aykırı eksik ve hatalı uygulamaların tespit edildiğini ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, işçilere ödenecek kıdem tazminatları karşılıklarının yetersiz ayrıldığı belirlenmiştir. 1475 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde, kıdem tazminatlarının doğru bir şekilde ayrılması gerekmektedir. Ancak, belediyenin mali tablolarında 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları arasında gerekli ayrımların yapılmadığı görülmüştür.
Denetim sonuçları, 2024 yılı sonunda çalışanlar için ayrılan kıdem tazminatı karşılıklarının toplamda 3.201.182,61 TL olarak belirlendiğini göstermektedir. Ancak, belediyede çalışan işçi sayıları dikkate alındığında, geçmiş dönemlerde yeterli tutarda kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, bazı kıdem tazminatı ödemelerinin ilgili hesaplar kullanılmadan doğrudan gider hesaplarına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu muhasebesinin dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkelerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, kıdem tazminatı ödemelerinin mevzuata uygun şekilde kaydedilmemesi, 2024 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hatalara yol açmıştır. Kamu idaresi, tespit edilen sorunlarla ilgili gerekli düzeltmeleri yapacağını bildirmiştir. |
BULGU: Kıdem Tazminatına İlişkin Eksik ve Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye bünyesinde çalışan işçilerin kıdem tazminatlarına ilişkin yapılan işlemlerde mevzuat hükümlerine aykırı olarak eksik ve hatalı uygulamaların bulunduğu görülmüştür.
Kıdem Tazminatı Karşılığının Eksik Ayrılması
Belediyenin 2024 yılı mali tabloları ve belgelerin incelenmesinde; işçilere ödenecek kıdem tazminatları karşılıklarının eksik ayrıldığı görülmüştür.
1475 sayılı İş Kanunu’nun “Kıdem tazminatı” başlıklı 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, işçiye hizmet akdinin devamı süresince geçen her tam yıl için işverence 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmiş olup Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları tanımlanmıştır.
Yönetmelik hükümlerine göre, 372 ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde veya uzun vadede ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılmaktadır. Kıdem tazminatı karşılıkları ilk ayrıldığında, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmesi, vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen tutarların, 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılması gerekmektedir.
Kıdem tazminatı karşılığı ayrılmasının sebebi, personelin emeklilik veya başka bir nedenle işten ayrılması durumunda ödenecek kıdem tazminatı giderinin, dönemsellik ilkesi gereği personelin çalıştığı yıllara yayılması ve belediyenin kıdem tazminatı sebebiyle yükümlülük altına girdiği toplam tutarın bilinmesini sağlamaktır.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; 2024 yılının sonunda çalışanlar için ayrılmış bulunan kıdem tazminatı karşılığı tutarının; 372-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında 3.158.783,73 TL, 472-Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında ise 42.398,88 TL olmak üzere toplamda 3.201.182,61 TL olarak görünmektedir. Belediyede çalışan işçi sayıları dikkate alındığında idare tarafından 2024 mali yılında ve geçmiş dönemlerde yeterli tutarda ve düzenli olarak kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı görülmüştür.
Kamu muhasebesinin dönemsellik ve ihtiyatlılık ilkelerine uygun olarak kurum mali tablolarının doğru ve tam bilgi sunabilmesi açısından faaliyet dönemi içinde tahakkuk eden karşılıkların 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabında izlenmesi, 1 yıl içerisinde ödeneceği düşünülen kıdem tazminatı tutarlarının da 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına aktarılması ve kıdem tazminatını hak edenlere bu hesaptan ödeme yapılması gerekmektedir.
Kıdem Tazminatı Ödemelerinin Hatalı Olarak Muhasebeleştirilmesi
İstihdam edilen işçiler için bazı kıdem tazminatı ödemelerinin 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesapları kullanılmadan yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 281 ve 330’uncu maddelerinde 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının niteliği ile ilgili olarak; bu hesapların, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları ile uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 ve 472 nolu hesapların işleyişinin açıklandığı ilgili maddelerine göre; faaliyet dönemi sonlarında dönem sonu işlemleri yapılırken çalışan işçiler için yıllık kıdem tazminatları hesaplanarak uzun vadede ödenecek kıdem tazminatı tutarları 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmelidir. Ayrıca yıl sonlarında vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç kaydedilmelidir. Tazminatların ödenmesi durumda ise 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilmelidir.
Kıdem tazminatlarıyla ilgili yapılan incelemede; 2024 yılında emekli olan personel için yeterli tutarda kıdem tazminatı karşılığının ayrılmadığı görülmüştür. Bundan dolayı yıl içerisinde kıdem tazminatı ödemeleri 372 nolu hesap kullanılmadan Yönetmelik’e aykırı olarak doğrudan 630 nolu hesap kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 2024 yılında emekli olan personel için toplam 2.106.872,76 TL kıdem tazminatı ödenmiştir.
Kamu idaresi, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemlerin yapılacağını belirtilmiştir.
Sonuç olarak kıdem tazminatı ödemelerinin mevzuat aykırı olarak 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi neticesinde 2024 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya neden olunmuştur.