|
ÖZET: Kilis Katı Atık Düzenli Depolama Sahası’nda elektrik enerjisi üretim tesisi kurulması yetkisinin ihalesiz olarak bir özel firmaya devredildiği tespit edilmiştir. Kilis Belediyesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde, evsel katı atıkların yönetimi konusunda imtiyaz hakkına sahiptir. Bu kapsamda, katı atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı gibi hizmetlerin belediye tarafından gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2872 sayılı Çevre Kanunu, belediyelerin bu tür tesisleri kurma ve işletme yükümlülüğünü de vurgulamaktadır.
Yapılan incelemelerde, Kilis Belediyesi’nin 2011 yılında evsel atıkların depolanması ve bertarafı işini ihalesiz bir şekilde 29 yıllığına bir firmaya devrettiği ve bu süreçte herhangi bir gelir elde etmediği ortaya çıkmıştır. Ancak, ilgili firma 2024 yılı içinde bu hizmetten 25.970.185,55 TL gelir elde etmiştir. Bu durum, imtiyaz hakkının 2886 sayılı Kanun’a uygun bir ihale süreci ile devredilmesi gerektiğini göstermektedir. Kamu İdaresi, evsel katı atıkların yönetimi ile ilgili imtiyaz hakkının ihale edilmesi için gerekli çalışmaların en kısa sürede yapılacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, belediyenin gelir getirici bir faaliyet olan bu hizmetin ihale yoluyla devredilmesi, rekabet ve eşit muamele ilkeleri açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Kilis Katı Atık Düzenli Depolama Sahasında Elektrik Enerjisi Üretim Tesisi Kurulması Yetkisinin İhalesiz Devredilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kilis ilinde toplanan evsel katı atıkların kullanım hakkına ilişkin olarak Kilis Belediyesinin sahip olduğu imtiyaz hakkının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihale yapılmaksızın ve herhangi bir bedel alınmaksızın özel bir firmaya devredildiği tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca; katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak belediyenin yetki ve imtiyazları arasındadır.
Yine 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun “İzin alma, arıtma ve bertaraf etme yükümlülüğü” başlıklı 11’inci maddesinin on ikinci fıkrasında da, belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları belirtilmiştir. Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Gelecek yıllara yaygın hizmet yüklenmeleri” başlıklı 67’nci maddesinde evsel katı atık bertaraf tesislerine ilişkin hizmetlerin ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürülebileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, evsel katı atıkların toplanması ve usulüne uygun biçimde bertaraf edilmesi hususunda belediyelerin hem yetkili hem de imtiyaz sahibi olduğu, bahse konu işleri Belediyenin kendisinin yapabileceği gibi sözleşme imzalayacağı şirketler eliyle de gerçekleştirebileceği anlaşılmaktadır. Evsel katı atıkların bertarafı sürecinde ortaya çıkan biyogazın elektrik enerjisi üretiminde kullanıldığı ve dolayısıyla bu faaliyetlerden imtiyaz hakkı devredilen şirketin gelir elde ettiği dikkate alındığında; evsel katı atıkların depolanması ve bertarafına ilişkin imtiyaz hakkının 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca rekabet ve eşit muamele ilkelerinin gereklerinin yerine getirildiği bir ihale ile yeterli şartları taşıyan ve en yüksek bedeli teklif eden şirkete verilmesi gerekmektedir. Nitekim 2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Konuyla ilgili olarak yapılan incelemelerde; Kilis Belediyesinin, Belediye sınırları dahilindeki evsel atıkların depolanması ve bertarafı işinin 07.11.2011 tarihinde akdedilen sözleşme kapsamında özel bir firmaya ihalesiz olarak 29 yıllığına devredildiği ve Belediyenin devretmiş olduğu bu imtiyaz hakkından elektrik üretim tesisinin işletmeye alındığı yani bağlantı anlaşmasının imzalandığı 29.03.2019 tarihinden itibaren herhangi bir gelir elde etmediği görülmüştür. Halbuki 2024 yılı içerisinde bahse konu evsel katı atık depolama tesisinin işletilmesinden (üretilen elektrik enerjisinin satış bedeli) yetki devri yapılan firmanın toplam 25.970.185,55 TL gelir elde ettiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından iletilen cevapta evsel katı atıkların depolanması ve bertarafı hizmetine ilişkin imtiyaz hakkının 2886 sayılı Kanun çerçevesinde ihale edilmesine yönelik gerekli çalışmaların en kısa sürede gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; gelir getirici bir faaliyet olan evsel katı atıkların depolanması ve bertarafı hizmetine ilişkin Belediyenin sahip olduğu imtiyaz hakkının, 2886 sayılı Kanun’a göre ihale yapılmak suretiyle devredilmesi gerekmektedir.