|
ÖZET: Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların kira gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nın kullanılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen tahakkuk esaslı muhasebe uygulamaları gereği, kamu idarelerinin gelir ve gider işlemlerinin bu hesaplar üzerinden izlenmesi zorunludur. Ancak, yapılan denetimlerde, 2023 yılı içinde kiraya verilen taşınmazlara ait toplam 428.923,46 TL’lik kira tahakkuklarının 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nda kaydedilmediği ve 46.940,26 TL’lik alacakların da 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda izlenmediği ortaya çıkmıştır.
Kamu idaresinin açıklamasında, 2024 yılı içerisinde kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerinin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’na kaydedildiği belirtilmiştir. Ancak, 46.940,26 TL’nin yalnızca 5.746,77 TL’sinin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’na alındığı ifade edilmiştir. Bu durum, 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hataların düzeltilmesine katkı sağlamamaktadır. Sonuç olarak, kira alacaklarının muhasebeleştirilmesinde yaşanan bu eksiklikler, mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini tehlikeye atmaktadır. |
BULGU: Kira Alacaklarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlara ait kira gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının kullanımadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun, “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci, “Kamu Gelir ve Giderlerinin Yılı ve Mahsup Dönemi” başlıklı 51’inci ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kayıt Zamanı, Kamu Gelir ve Giderleri ile Bütçe Gelir ve Giderlerinin Yılı” başlıklı 16’ncı maddelerinde öngörüldüğü üzere, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinin kayıt yöntemi olarak tahakkuk esaslı muhasebe uygulanmaktadır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 6’ncı maddesinin (a) bendinde, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği; 315’inci maddesinde bütün gelir ve giderlerin tahakkuk ettikleri dönemin faaliyet sonuçları tablosunda gösterileceği; 346’ncı maddesinde ise kamu idarelerine ait gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterileceği belirtilmektedir.
27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’na ait “Hesabın niteliği” başlıklı 51’inci maddesinde bu hesabın; mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler ile bunlardan yapılan tahsilat veya terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 52’nci maddesinde ise bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarların bu hesaba, bir yıldan daha uzun sürede tahsili gereken tutarların ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilerek izleneceği hüküm altına alımıştır.
Aynı Yönetmelik’in 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 54’üncü maddesinde; Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, tahakkuk ettirilen teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ve bunlardan yapılan tahsilatlar için kullanılacağı belirtilmiştir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 56’ncı maddesinde ise takibe alınan alacakların, bu Hesaba borç, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlardan elde edilecek gelirlerin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında, hukuk birimince takibi yapılan alacakların ise tamamının 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimler sonucunda, Üniversite tarafından 2023 yılı içerisinde kiraya verilen taşınmazlara ait 428.923,46 TL olan kira tahakkuklarının 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında izlenmediği ve tahsili sağlanamadığı için hukuk birimince takibi yapılan 46.940,26 TL kira alacaklarının ise 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında, Üniversite tarafından 2024 yılı içinde kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerinin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı kaydına alındığı, ancak bulguda 46.940,26 TL’nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiğinin belirtilmesine rağmen 46.940,26 TL’nin sadece 5.746,77 TL’sinin kira gelirinden takipli alacak olmasından dolayı 5.746,77 TL’nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alındığı bilgisi verilmiştir.
Kamu idaresi tarafından, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına 5.746,77 TL’nin alınması doğru kabul edilmekle birlikte, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına 2024 yılında yapılan kayıtların 2023 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, İdarenin kira alacaklarına ilişkin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabını kullanmaması nedeniyle, söz konusu hesaplarda kayıtların eksik olduğu, dolayısıyla mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir.