ÖZET: Kira alacaklarının tahsilat oranının düşük olduğu tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediye ile kiracılar arasındaki taşınmaz kira sözleşmelerinin tahsilat oranlarının yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanının teşkilatı yönetme ve belediyenin haklarını koruma görevini belirtirken, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61. maddesi, muhasebe yetkilisinin gelirlerin tahsilinden sorumlu olduğunu vurgulamaktadır. Bu çerçevede, belediye başkanı ve muhasebe yetkilisinin tahsilat sürecinde sorumlulukları bulunmaktadır.

2023 yılında 9.087.525,63 TL tutarında kira alacağı devredilmiş, 2024 yılı içinde toplam 5.086.110,00 TL kira geliri tahakkuk ettirilerek toplam alacak 14.173.635,63 TL’ye ulaşmıştır. Ancak, bu dönemde yalnızca 2.102.217,59 TL tahsil edilerek tahsilat oranı %14,83 seviyesinde kalmıştır. Tahsil edilmeyen 12.071.418,04 TL’lik alacak, 2025 yılına devredilmiştir. Kamu İdaresi, 2025 yılında kurulacak Gelir Servisi ile tahsilat süreçlerinin iyileştirileceğini belirtmiştir.

Sonuç olarak, düşük tahsilat oranları, kurumun kira alacaklarının etkili bir şekilde yönetilmediğini göstermekte ve bu durum mali tablolar üzerinde olumsuz bir etki yaratmaktadır.

BULGU: Kira Alacaklarının Tahsilat Oranının Düşük Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Belediye ile kiracıları arasında yapılan taşınmaz kira sözleşme bedellerine ilişkin tahsilat oranının düşük olduğu görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde; belediye başkanının belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak; belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmekle görevli olduğu belirtilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe Hizmeti ve Muhasebe Yetkilisinin Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise muhasebe yetkilisinin gelirlerin ve alacakların tahsilinin yapılmasından sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.

Mezkur mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, belediye başkanı ile muhasebe yetkilisinin gelirlerin ve alacakların tahsilinin yapılmasından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, 2023 yılından 9.087.525,63 TL tutarında kira alacağının devrettiği, 2024 yılı içerisinde toplam 5.086.110,00 TL tutarında taşınmaz kira gelirinin tahakkuk ettirilerek toplam kira alacağı tahakkukunun 14.173.635,63 TL’ye ulaştığı, 2024 yılı içerisinde toplam 2.102.217,59 TL tutarında kira alacağının tahsil edilmesiyle toplam tahsilat/toplam tahakkuk oranının %14,83 olarak gerçekleştiği, tahsil edilmeyen 12.071.418,04 TL tutarındaki kira alacağının 2025 yılına devrettiği görülmüştür.

Son denetim yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı içerisinde kurulacak olan Gelir Servisi ile tahakkuk ve tahsilat takiplerinin zamanında yapılmasının ve tahsilat oranının yükseltilmesinin planlandığı ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, tahsilat oranlarının düşük düzeyde kalması kurumun kira alacaklarını tahsilat sürecinin etkili işlemediğini göstermekte olup bu durum kurum mali tablolarını olumsuz yönde etkilemektedir.