BULGU: Kira Artış Oranının Mevzuata Göre Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İl Özel İdaresinin kiraya vermiş olduğu çatılı işyerlerinin tamamında kira artışlarının Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) oranı yerine daha düşük yüzde 53,8 sabit oranında artırıldığı görülmüştür.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Konut ve çatılı işyeri kiraları” başlıklı bölümünün 339’uncu maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı,
343’üncü maddesinde ise kira sözleşmelerinde kira bedelinin belirlenmesi dışında, kiracı aleyhine değişiklik yapılamayacağı, 344’üncü maddesinde, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla olacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere; kira artış oranı tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalama esas alınarak belirlenmesi gerekmektedir.
İdare tarafından kiraya verilen çatılı işyerlerine uygulanan kira artış oranlarının incelenmesinde; kira artışlarının Borçlar Kanunu’nun 344 ‘üncü maddesinde belirtilen TÜFE oranında, 62,51,65,07,65,93,72 gibi daha yüksek bir oranda artırılması gerekirken, yüzde 53,8 sabit bir oranla artırılarak uygulandığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından gönderilen açıklamada; kira artış oranları 2025 yılı itibariyle her ay düzenli olarak encümen kararma istinaden mevzuata uygun olarak yapıldığı ifade edilmiş ise de İdare tarafından gönderilen Erzincan İl Özel İdaresi İl Encümeninin, 2025 yılı Mart ayı TÜFE oranının 51,26 olmasına rağmen yüzde 65 olarak uygulanacağına ilişkin kararı da yukarıda belirtilen Kanunun maddelerinin ilgili hükümlerine aykırı bir uygulamadır.
Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun kira süresinin belirlenmesi ile ilgili 344’üncü maddesinde, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedelinin güncelleneceğine, konuyla ilgili anlaşma sağlanamaması durumunda yargıya gidileceğine ilişkin hükümler de yer almaktadır.
İdarenin çatılı işyerlerinde; sözleşmelerinde belirlenen bedele, kira artışının yapılacağı ayda Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan TÜFE oranın uygulanarak yeni kira bedelinin tespitinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.