|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye kurumlarının kiraya verdikleri taşınmazların izlenmesinde nazım hesapların kullanılmadığını ortaya koymuştur. Genel Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, kamu idarelerinin varlık ve gelirlerinin izlenmesi için nazım hesapların zorunlu olduğunu belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, kiraya verilen taşınmazların kayıtları için gereken 990, 993 ve 999 numaralı nazım hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, toplam sözleşme bedeli 702.280,00 TL olan 15 kira sözleşmesine ait işlemlerin kayıtlara geçmemesine yol açmıştır.
Kamu idaresi, nazım hesapların kullanılmamasının sebebi olarak Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen örneklerin değerlendirilmesinde yaşanan tereddütleri göstermiştir. Ancak, 2022 yılından itibaren bu hesapların kullanılmaya başlandığı belirtilmiştir. Yine de, 2021 yılında yapılan işlemler mali tabloların hatalı olmasına neden olmuştur. Kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerinin, ilgili mevzuat çerçevesinde nazım hesaplarla izlenmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kira Gelirlerinin Takibinde Nazım Hesapların Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kurum tarafından kiraya verilen taşınmazların izlenmesi için ihdas edilmiş olan nazım hesapların kullanılmadığı görülmüştür.
Genel Muhasebe Yönetmeliği’nin “Nazım Hesaplara İlişkin İlkeler” başlıklı 12’nci maddesinin (a) bendinde nazım hesaplara ilişkin temel ilke şu şekilde tanımlanmıştır:
“Kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesaplar kullanılır.”
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 533/B, 533/Ç ve 533/G maddelerinde kira gelirlerinin izlenmesinde kullanılacak nazım hesapların nitelikleri ve işleyişleri tanımlanmıştır.
Yönetmeliğin 533/B maddesinde şu hüküm yer almaktadır;
“(1) Kiraya verilen, irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri hesabı, kamu idarelerine ait maddi duran varlıklardan kiraya verilen veya üzerinde irtifak hakkı tesis edilenlerin sözleşme sonuna kadar kayıtlı değerleri üzerinden izlenmesi için kullanılır.
Aynı Yönetmeliğin 533/Ç maddesinde şu hüküm yer almaktadır;
“(1) Maddi duran varlıkların kira ve irtifak hakkı gelirleri hesabı, kamu idarelerine ait maddi duran varlıklardan kiraya verilen veya üzerinde irtifak hakkı tesis edilenlere ilişkin olarak sözleşmelerinde yer alan kira ve irtifak hakkı gelirlerinin izlenmesi için kullanılır.”
Söz konusu Yönetmeliğin 533/G maddesinde şu hüküm yer almaktadır:
“(1) Diğer nazım hesaplar karşılığı hesabına, bu hesap grubunda yer alan hesaplara yazılan tutarlar karşılık olarak kaydedilir.”
T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Taşınmazlara İlişkin İşlemler” konulu 26.11.2014 tarihli ve 90192509-210.05.02-13278 sayılı Genel Yazısında söz konusu kayıtların yapılma usulü ilgili Yönetmelik hükümlerine bağlı olarak teyit edilmiştir.
Buna göre kira sözleşmeleri, sözleşme sonuna kadar kayıtlı değerleri üzerinden 990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında izlenecektir. Söz konusu sözleşmeler çerçevesinde elde edilen kira gelirleri de 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı’na kaydedilerek izlenecektir. 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı da yapılacak işlemlerin karşılık hesabı olarak kullanılacaktır.
Kurumda yapılan incelemede, kira gelirlerinin takibinde 990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı’nın, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı’nın ve bu işlemler karşılığında kullanılması gereken 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı’nın kullanılmadığı görülmüştür. Bu hesapların kullanılmaması sonucunda toplam sözleşme bedeli 702.280,00 TL olan 15 adet kira sözleşmesine ait işlemler nazım hesaplarda gösterilmemiştir.
Kamu İdaresi cevabında, kiraya verilen taşınmazların muhasebe kayıtlarına ilişkin olarak Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen örneklerin değerlendirilmesi sonucunda, yapılması gereken kayıtların niteliği konusunda tereddüt yaşandığı, bu sebeple nazım hesapların çalıştırılmadığı, ancak 2022 yılından itibaren kira gelirlerinin takibi için ilgili nazım hesapların kullanılmasına başlandığı ifade edilmiştir.
Her ne kadar 2022 yılından itibaren söz konusu hatalı uygulama düzeltilmiş olsa da, 2021 yılında yapılan işlemler, mali tabloların hata içermesine sebep olmuştur.
Kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerinin, yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde nazım hesaplarda izlenmesi; dolayısıyla mali tabloların, eksiksiz ve doğru bilgi vermesinin sağlanması gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr