|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversite idaresinin tasarrufundaki taşınmazlardan yapılan kiralamalarda, kira sözleşmesi devri sırasında devir alan istekliler hakkında yasaklılık sorgulaması yapılmadığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddeleri, sözleşme devrinde devir alacakların ilk ihaledeki şartları taşıması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, uygulamada bu şartların göz ardı edilmesi, yasaklı kişilerin kiracı konumuna gelmesine yol açmaktadır.
Kamu İhale Kurumu tarafından geliştirilen sistemler ile yasaklılık sorgulaması yapılma imkânı mevcutken, idarenin bu sorgulamayı gerçekleştirmemesi, hukuki ve mali niteliklerin sağlanmasını tehlikeye atmaktadır. İdarenin aradığı şartları taşımayan kişilerin sözleşme devri ile kiracı olması, taraflar arasında risk yaratabilir. Bu bulgular ışığında, Kamu İdaresi, gelecekte sözleşme devri işlemlerinde yasaklılık sorgulamasının yapılacağını taahhüt etmiştir. Böylece, kamu ihalelerine katılması yasaklı olan kişi veya firmaların engellenmesi hedeflenmektedir. |
BULGU: Kira Sözleşmesi Devirlerinde Yasaklılık Sorgulaması Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
İdare’nin tasarrufundaki taşınmazlardan, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılan kiralamalardan sözleşme devrine konu olanlarda, devir alan istekliler hakkında yasaklılık sorgulamasının yapılmadığı görülmüştür.
Devlet İhale Kanunu’nun “İhaleye Katılamayacak Olanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların ihaleye katılamayacakları belirtilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu Sözleşmenin devri başlıklı 66’ncı maddesinde ise “Sözleşme, ita amirinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir. Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar aranır. İzinsiz devir yapılması halinde, sözleşme bozulur ve müteahhit veya müşteri hakkında 62’nci madde hükümleri uygulanır.” denilerek ilk ihale için aranılan şartların devirde de geçerli olacağı açıkça belirtilmiştir.
Kamu İhale Kurumu tarafından geliştirilen sistem ve sorgulama yöntemleri ile elektronik olarak yasaklılık sorgulaması yapılma imkânı uzunca bir süredir mevcuttur. Buna rağmen İdarenin 2886 sayılı Kanun çerçevesinde yaptığı kiraya verme ihaleleri incelendiğinde, kira sözleşmesinin devrinde 2886 sayılı Kanun’un 66’ncı madde hükmü olan “devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların aranacağı” şartının devirlerde göz ardı edilerek devir alan istekli için yasaklılık sorgulamasının yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu eksik uygulama nedeni ile kamu ihalelerine katılması yasaklı olan kişi veya firmaların, ihale üzerine kalan kiracıdan sözleşmenin devralınması suretiyle kiracı konumuna gelmelerine sebep olmaktadır.
İdare tarafından şartnamelerde aranılan isteklilere ilişkin şartlar, idarenin taşınmazında kiracı olacak kişinin taşıması gereken hukuki ve mali niteliklere ilişkindir. İdarenin ihalede aradığı şartları taşımayan kişilerin sözleşmenin devri suretiyle kiracı vasfını kazanması, şartnamedeki şartların sağlayacağı hukuki ve mali teminatı ortadan kaldıracak olup, taraflar arasında doğacak nispi hukuki ilişkide de risk yaratabilecektir.
Bu nedenle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan ihalelerde olduğu gibi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan ihaleler ve sözleşme devirlerinde de isteklilerin yasaklılık sorgulamasının yapılarak, yasaklı kişi veya firmaların ihalelere katılımının engellenmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış olup, bundan sonra sözleşme devri işlemlerinde devir öncesi yasaklı sorgulaması yapılacağı ifade edilmiştir.