|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idareler tarafından kiraya verilen taşınmazların kira süresinin sona ermesinin ardından, ihale yapılmadan aynı kişilere yeniden kiraya verildiğini ortaya koymuştur. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 20. maddesi, genel müdürlük ve mazbut vakıflara ait taşınmazların kira süresinin azami üç yıl olduğunu belirtmektedir. Ancak, Bakan onayı ile bu süre on yıla kadar uzatılabilir. Ayrıca, onarım veya inşa karşılığı kiralamalarda, kira süresi Genel Müdür onayı ile yirmi yıla, Meclis kararı ile kırk dokuz yıla kadar belirlenebilir.
6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda ise kamu kurumlarının yaptığı kira sözleşmelerinin belirli usul ve esaslara tabi olduğu vurgulanmaktadır. Bu kanunun 339. maddesi, kamu kurumlarının kira sözleşmelerine uygulanacak hükümleri belirlerken, 347. maddesi konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmelerin uzatılma koşullarını düzenlemektedir. Yapılan incelemeler, kira süresi on yılı aşan taşınmazların, ihale süreci izlenmeden kiracılıklarının devam ettiğini göstermektedir. Mevzuat gereği, vakıflara ait ve kiralama süresi on yılı geçen taşınmazların, ihale yoluyla kiraya verilmesi ve yenileme işlemlerinin bu çerçevede gerçekleştirilmesi zorunludur. |
BULGU: Kira Süresi Biten Taşınmazların İhale Yapılmaksızın Süre Uzatımı Yoluyla Aynı Kişilere Kiraya Verilmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Bölge Müdürlüklerince kiraya verilen taşınmazların kira süresi sonunda ihale yapılmadan bir taahhütname ile yeniden aynı kişilere kiraya verildiği tespit edilmiştir.
5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun “Kira Süresi” başlıklı 20’nci maddesinde;
“Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait taşınmazların kira süresi azami üç yıldır. Ancak bu süre Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanın onayı ile on yıla kadar belirlenebilir. Ayrıca onarım veya inşa karşılığı kiralamalarda; onarım ve inşa bedeli göz önüne alınarak kira süresi Genel Müdürün onayı ile yirmi yıla, Meclis kararı ile kırk dokuz yıla kadar tespit edilebilir.” hükmü yer almaktadır.
12.01.2011 tarihli 6101 sayılı Türk Borçlar Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un 10’uncu maddesiyle 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. 11.1.2011 tarihli 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun Dördüncü bölümünde kira sözleşmeleri düzenlenmiştir. 6098 sayılı Kanun’un 339’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, “Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümler uygulanır.” ve aynı Kanunun 347’nci maddesinde “ Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitimine dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez. Ancak, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya veren, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebilir.
Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracı her zaman, kiraya veren ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebilirler.” hükümleri bulunmaktadır.
Belirlenen hükümler çerçevesinde adi kiralamalarda kiralama süresinin üst sınırı 10 yıl olarak belirlenmiştir ve bu sürenin sonunda kiralamaya konu olan taşınmazların tekrar ihale yoluyla kiralanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede ise, kiralama süresi 10 yılı geçen taşınmazların bulunduğu tespit edilmiştir ve bu taşınmazların kira süresi dolmasına rağmen, kira sözleşmelerinin yenilenmesi veya uzatılması suretiyle kiracılıklarının devam ettiği de görülmüştür.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre vakıfların yönetiminde olup, kiralama süresi 10 yılı geçmiş taşınmazların ihale yapılmak suretiyle kiraya verilmesi ve yenileme işlemlerinin aynı usuller çerçevesinde yapılması gerekmektedir.