|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki araçların takibinde önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. Araç Takip Sistemi (ATS) üzerinden yapılan incelemelerde, toplam 7.784 aracın bulunduğu, ancak bunlardan yalnızca 4.219’unun ATS’ye kayıtlı olduğu belirlenmiştir. Bu durum, 3.565 aracın takibinin yapılamaması ve kötü kullanım riskinin artması gibi sorunları beraberinde getirmektedir. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Taşıt Kanunu’nda belirtilen yükümlülüklere göre, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımı sağlanmalı, kötüye kullanım önlenmelidir.
Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı, araçların takibi için ATS’nin kurulmasını amaçlamıştır. Ancak, kiralama yoluyla edinilen araçların bir kısmının bu sisteme dahil edilmediği görülmektedir. İdare, bu eksikliği gidermek için 2025 yılı itibarıyla gerekli çalışmalara başlanacağını belirtmiştir. Araçların verimli kullanımı ve kötüye kullanımın önlenmesi için tüm araçlarda ATS’nin bulunması ve etkin bir şekilde takibinin yapılması önem arz etmektedir. Sonuç olarak, Büyükşehir Belediyesi’nin araç yönetimi konusunda daha etkin bir sistem oluşturması, hem kaynakların verimli kullanımı hem de yasal yükümlülüklere uyum açısından kritik bir gereklilik haline gelmiştir. |
BULGU: Kiralama Yoluyla Edinilen Araçların Bazılarında Araç Takip Sistem Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare bünyesindeki tüm araçların takibini yapmak için oluşturulmuş Araç Takip Sistemine (ATS) bazı araçların kayıtlı olmadığı ve araçların takibinin yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” Hükmü yer almaktadır
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Cezalar” başlıklı 16’ncı maddesinde;
“Bu Kanunun şümulüne giren taşıtları her ne suretle olursa olsun tahsis olunduğu işin gayrisinde veya şahsî hususlarda kullananlar veya kullanılmasına müsaade edenler veya kanunda yazılı olduğu şekilde kullanılmış gibi gösterenler veya kanunen bir makama veya işe tahsis olunmadığı hâlde hakikati tağyir ile bu taşıtlardan istifade eden ve ettirenler, bunların gidiş gelişine müsaade edenler veya kanuna aykırı olarak numara ve plaka verenlerle kullananlar veya kullanılmaya elverişli olduğu hâlde ekonomik ömrünü doldurduğu bahanesiyle yenileyen veya yeniletenler veya bu hususlar için masraf tahakkuk evrakını hazırlayan veya tasdik veya bunlara ait ita emirlerini vize edenler hakkında bir seneye kadar hapis cezasına hükmolunur. Bu yüzden hasıl olan masraf ve zararlar genel hükümlere göre tazmin ettirilir.” Hükmü tesis edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde anlaşılacağı üzere kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların verimli kullanılmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olmakla birlikte, Taşıt Kanunu hükümlerine tabi olan taşıtların Belediye hizmetlerinin dışında kullanımının var olması durumunda cezai müeyyide uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına bağlı Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğüne, İdare çatısı altında hizmet veren tüm resmi ve kiralık araçların takibi görevi verilmiştir. Bu kapsamda, Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü tarafından oluşturulan ATS üzerinden araçların takibi yapılmaktadır.
Yapılan incelemede, İBB Destek Hizmetleri Daire Başkanlığına bağlı Destek Hizmetleri Şube Müdürlüğü tarafından genel araç kiralama ihalesi yapıldığı, buna istinaden 1.942 adet araç kiralandığı görülmüş, bunun yanında İBB bünyesindeki daire başkanlıklarından genel araç kiralama ihalesi kapsamı dışında muhtelif ihalelerde ve KHK dosyalarında kiralama yoluyla edinilen araçlara ilişkin sayılar istenmiş, gelen bilgiler doğrultusunda İBB bünyesinde toplam 7.784 adet araç, bulunduğu anlaşılmıştır. Ancak ATS sistemine kayıtlı araç sayısının genel araç kiralama ihalesindeki 1.942 araç dahil 4.219 araç olduğu görüldüğünden 3.565 adet araçta ATS bulunmadığı tespit edilmiştir.
İdarede ATS sisteminin kurulmasının temel nedeni mesai saatleri içinde veya dışında var olabilecek kötü kullanımın önüne geçmek ve araçların kullanımını daha verimli hale getirmektir. 3.565 adet araçta Araç Takip Sisteminin bulunmaması söz konusu araçlara ilişkin takibin yapılamaması, kim tarafından kullanıldığının tespit edilememesi gibi sonuçlar doğurmaktadır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Destek Hizmetleri Müdürlüğü bünyesinde bulunan araçların tümünde Araç Takip Sistemi bulunduğu, diğer müdürlüklerin muhtelif ihalelerde temin etmiş olduğu araçlara ATS takılması için ise 2025 yılı itibarıyla gerekli çalışmalara başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare bünyesinde bulunan araçlara ilişkin kötü kullanımın önüne geçmek ve verimli bir şekilde kullanılmasının takibini yapmak amacıyla bütün araçlarda Araç Takip Sisteminin bulunması ve takibinin yapılması gerekmektedir.