BULGU: Kiralamalarda Devlet İhale Kanunu’na Aykırı İşlemler Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversitenin yaptığı kiraya verme işlemlerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı şekilde, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’na göre kiralama sözleşmesi yapıldığı, ayrıca yapılan bazı kiralama sözleşmelerinde mevzuata aykırı hükümler bulunduğu tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesine göre Üniversitenin kiraya verme işlemleri bu kanuna göre yapılmalıdır. Aynı Kanun’un “Kiralarda Sözleşme Süresi” başlıklı 64 üncü maddesine göre üç yıldan uzun süreli kiralamalar için ilgili bakanlıktan izin alınması ve izinli olarak yapılacak kiralamaların da en fazla on yıllığına yapılması gerekmektedir.
Denetimlerde, kiraya verilen bazı taşınmazların kira süresi sonunda 6098 sayılı Kanun’a göre yenilenmesi için kiracının mahkemeye başvurup kazanması sonucu kira sözleşmesinin yenilendiği, mahkeme kararına göre yenilenen sözleşme süresinin sonunda da 6098 sayılı Kanun’a göre sözleşmenin yenilendiği tespit edilmiştir. Bazı dönemlerde ise sözleşme süresi bittiği halde yeni bir ihale yapılmadığı gibi sözleşmenin de yenilenmediği ve yeni dönem için kira tutarının güncellenmediği, kiracının kendi belirlediği bedel üzerinden kira ödemeye devam ettiği görülmüştür.
Ayrıca kira sözleşmelerinde, Kanun’a aykırı olarak “kira süresinin bitiminden 30 gün öncesine kadar herhangi bir işlem yapılmazsa kira süresi 1 yıl uzatılmış sayılır”, “1 yıllık peşin ödenen kira ve KDV bedellerinden %10, 2 veya 3 yıllık peşin ödenen kira ve KDV bedellerinden %20 indirim uygulanır” hükümleri bulunmaktadır.
Bazı kira sözleşmelerinde ise Kanun’a aykırı bu maddeler, Kanun’a uygun maddeler ile birlikte verildiğinden sözleşme maddeleri birbiri ile çelişir hale gelmiştir. Örneğin “1 yıllık peşin ödenen kira ve KDV bedellerinden %10, 2 veya 3 yıllık peşin ödenen kira ve KDV bedellerinden %20 indirim uygulanır” hükmünün olduğu sözleşmede aynı zamanda “3 yıllık kira bedeli KDV dahil olarak sözleşme imzalama aşamasında … banka hesabına yatırılacaktır” hükmü de bulunmaktadır. Aynı şekilde “kira süresinin bitiminden 30 gün öncesine kadar herhangi bir işlem yapılmazsa kira süresi 1 yıl uzatılmış sayılır” hükmü bulunan sözleşmede “toplam kira süresi (kira uzatımı dahil) kesinlikle 3 yılı geçmeyecektir” hükmü de bulunmaktadır.
Kamu idaresinin cevabında Borçlar Kanunu’na göre kira sözleşmesinin mahkeme kararına istinaden yapıldığı, 10 yıllık sürenin bitiminde ise anılan gayrimenkule ilişkin tasarruf konusunda karar verilemediği için konunun sürüncemede kaldığı, gelinen noktada ise Üniversitenin asli görevi olan eğitim amacıyla kullanılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Ayrıca bulguda belirtilen diğer hususlar olan, kira sözleşmelerinde bulunan kanuna aykırı ve birbiri ile çelişen maddelerin bir kısmının 2022 yılında bir kısmının da 2024 yılında kurumun kullandığı matbu sözleşmelerden çıkarıldığı, bu tarihlerden sonra yapılan yeni sözleşmelerde bulunmadığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; kiraya verme işlemlerinin 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olması ve yapılan sözleşmelerde de yürülükteki mevzuata uygun ve birbiri ile çelişmeyen hükümler bulunması gerektiği düşünülmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, üniversitenin kiraya verme işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na aykırı olarak gerçekleştirilmiştir. Kiralama sözleşmelerinde, mevzuata uygun olmayan ve çelişkili hükümler tespit edilmiştir. Özellikle, kiralama sürelerinin uzatılması ve kira bedellerinin belirlenmesi konularında hukuka aykırı uygulamalar gözlemlenmiştir. Kamu idaresi, sözleşmelerin mahkeme kararına dayandığını belirtse de, kiraya verme işlemlerinin 2886 sayılı Kanun hükümlerine uygun olması gerektiği vurgulanmaktadır. |