|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversiteler ve döner sermaye kapsamında kiraya verilen alanların tip ihale dokümanlarında bazı eksiklikler ve çelişkiler tespit etmiştir. İncelenen dokümanlarda, kiralanan alanların yangın, sabotaj gibi tehlikelere karşı gerekli tedbirlerin alınması gerektiği belirtilmesine rağmen, kiracıların bu riskler için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm yer almamaktadır. Ayrıca, kiracının yangın söndürme ekipmanlarını bulundurması gerektiğine dair bir düzenleme de bulunmamaktadır. İlgili yönetmelik gereği her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması zorunlu iken, kiralık alanlarda acil yardım çantası bulundurulmasına dair bir şart da yer almamaktadır.
İhale dokümanlarında, kiralanan dükkânların yönetiminin kiracılar tarafından oluşturulacak Çarşı Yönetimleri aracılığıyla sağlanacağı ifade edilse de, bu yönetimlerde üniversite temsilcisine dair bir açıklama yapılmamıştır. Ayrıca, denetimlerin nasıl gerçekleştirileceği, hangi birimlerin yer alacağı ve denetim sıklığı gibi konular net bir şekilde belirtilmemiştir. Kiracıların çalıştıracağı personelin adli sicil belgesi ve sağlık raporları istenirken, SGK bildirimlerinin talep edilmemesi, kayıt dışılıkla mücadele açısından sorun teşkil etmektedir. Bu nedenle, kiralama ihale dokümanlarına SGK bildirimlerinin zorunlu kılınması önerilmektedir. Üniversitelerin ticari işletme olmadığı göz önünde bulundurularak, gıda satış alanlarında öğrencilere sunulacak ürünlerin fiyatlarına üst sınır getirilmesi gerektiği de vurgulanmaktadır. Bu hususların, gelecekteki kiralama ihalelerinde dikkate alınarak tip şartname ve sözleşmelere eklenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Alanların Tip İhale Dokümanlarında Bazı Eksikliklerin Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kiralanan alanlara ait tip idari şartname, teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde; dokümanlarda bir takım eksiklikler ve birbiriyle çelişen hususların bulunduğu tespit edilmiştir.
Kiralanan alanların ihale dokümanlarında sabotaj ve yangın gibi tehlikelere karşı her türlü tedbirlerin alınması gerektiği, kaza-hırsızlık vs. nedeniyle ileri sürülebilecek tazminat iddialarından doğacak sorumlulukların kiracıya ait olduğu belirtilmekle beraber kiracının ‘yangın, sabotaj, deprem, hırsızlık vb. gibi hususlar için sigorta yaptırmasını’ zorunlu kılan bir hüküm öngörülmemiştir. Ayrıca kiralanan dükkân ve kafelerde kiracının yangın söndürme tüpleri ile diğer yangın söndürme ekipmanlarını hazır ve faal şekilde bulundurması gerektiğine ilişkin düzenleme bulunmamaktadır.
İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’in 60’ıncı maddesi gereğince her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması gerekir. Hal böyle iken kiralanan alanlara ait tip şartname ve sözleşmelerinde ihale konusu kiralık işyerlerinde ‘acil yardım çantasının bulundurulması’ gerektiğine ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı görülmüştür.
İhale dokümanlarında kiradaki dükkânların sevk ve idaresinin kiracılar tarafından oluşturulacak Çarşı Yönetimlerince sağlanacağı ve kurum tarafından denetleneceği belirtilmiştir. Ancak ilgili Çarşı Yönetimlerinde Üniversite idaresini temsilen “Kurum Temsilcisinin” yer alacağına ilişkin bir ifade bulunmamaktadır. Ayrıca ihale dokümanlarında belirtilen kurum denetiminin hangi birimlerden, hangi meslekten, kaç kişiden oluşturulacak bir denetim komisyonu marifetiyle yürütüleceği, mutat kurum denetiminin hangi sıklıkla yapılacağı, denetimlerde aranacak belgeler ile denetim ilke ve esaslarının nelerden ibaret olduğu ve mutat denetim dışında habersiz denetimlerin olup olmayacağı hususları açıklığa kavuşturulmamıştır.
Kiralanan alanlarda kiracı tarafından çalıştırılacak personelin adli sicil belgesinin ve sağlık raporlarının istendiği, ancak çalışanların SGK bildirimlerinin istenmediği tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması uygun olacaktır.
Öte yandan Üniversite yönetimince 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5’inci maddesi gereğince; ‘yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması’ zorunludur. Bu çerçevede üniversitelerin ticari işletme olmadığı, öğrencilerin eğitim ve öğrenimini önceleyen kurumlar olduğu muhakkaktır. Bu meyanda kiralanacak kafe, kantin ve lokanta gibi gıda satışının yapıldığı alanların ihale dokümanlarına, bu alanlarda kiracı tarafından öğrenciye satılacak çay, simit, poğaça, tost, döner, su, ayran gibi seçilecek en az beş temel besin ürünlerinin satış bedeline üst sınır getirilerek kurumca işletilen kantinlerdeki satış bedellerini geçemeyeceğine ilişkin düzenleme yapılmasının yerinde olacağı düşünülmektedir.
Sonuç olarak ayrıntısıyla belirtilen hususların yapılacak kiralama ihalelerinde dikkate alınarak tip şartname ve/veya sözleşmelerinde yer verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu İdaresince bundan sonra yapılacak olan kiralama ihalelerinde dikkate alınarak tip idari şartname, teknik şartname ve/veya sözleşme örneklerinin güncellenerek ihalelere çıkılacağı ifade edilmiştir.