|
ÖZET: Kiraya verilen kantin ve kafeteryaların, kira sözleşmelerine uygun kullanılıp kullanılmadığı konusunda idare tarafından herhangi bir denetim yapılmadığı tespit edilmiştir. 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, işletmecilerin kiralanan alanların sınırlarını aşarak daha fazla alanı işgal ettikleri ortaya çıkmıştır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu idarelerinin taşınır ve taşınmazların yönetiminde verimlilik ve tutumluluk ilkelerine uyması gerektiğini belirtmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde, üniversiteye ait alanların kiralanması sırasında, kiracıların kullanımına verilen alanların yerleri ve yüzölçümleri belirlenmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde bazı kiracıların, idarenin bilgisi dışında alanlarını usulsüz bir şekilde genişlettiği veya keyfi olarak kapattığı gözlemlenmiştir. Bu durum, kamu menfaatlerinin ihlali anlamına gelmektedir. Kamu idaresi, bu bulgulara ilişkin düzeltme işlemlerine başladığını bildirmiştir. 5018 sayılı Kanun gereği, idarenin kiralanan taşınmazların sözleşmelere uygun kullanımını sağlamak için gerekli tedbirleri alması yasal bir zorunluluktur. Bu bağlamda, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi ve kiracıların sözleşmelere uygun hareket etmelerinin sağlanması önem arz etmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Kantin ve Kafeteryaların Kullanım Alanlarının Kira Sözleşmelerine Uygun Olarak Kullanılıp Kullanılmağının İdare Tarafından Denetlenmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite kampüsünde kiraya verilen kantin ve kafeterya işletmecilerinin kira sözleşmesinde tahsis edildiği bildirilen alan sınırlarını ihlal edip etmedikleri konusunda herhangi bir denetime tabi olmadıkları; işletmeciler tarafından kira sözleşmelerine aykırı olarak, kiralanan alandan daha fazla alanın işgal edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Taşınır ve Taşınmaz İşlemleri” başlıklı 44’üncü maddesinde “Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince, taşınır ve taşınmaz edinilmesi, yönetilmesi, trampası, elden çıkarılması, ecrimisilin tahsil ve takibinde izlenecek yöntem, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin yönetimi ve korunması, işgalli malların tahliyesi gibi hususlar ilgili kanunlarda düzenlenir.” denilmiş,
Aynı Kanun’un 48’inci maddesi ile kamu idarelerinin yönetimindeki mallarının (taşınır ve taşınmaz) yönetim ve kullanma işlemlerinin verimlilik ve tutumluluk ilkelerine göre yapılması gerektiği; bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenlerin sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Üniversite’nin mülkiyeti veya kullanımında olan alanlardaki kantin, kafeterya, çay ocağı vb. yerler 2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kiraya verilirken kiracının kullanımına verilen alanların yerleri ve yüzölçümleri kira şartnameleri ve sözleşmeleriyle belirlenmektedir. Kiraya verilen taşınmazların şartname ve sözleşmeye uygun kullanılıp kullanılmadığının denetimi sorumluluğu idareye ait olup ortaya çıkan işgallerin bertaraf edilmesi yükümlülüğü de bu çerçevede kurum yönetimine aittir.
Söz konusu kantin ve kafeteryalarda yapılan fiziki denetimde; kiracıların kullanımına verilen alanların bazılarının İdarenin bilgisi dışında usulsüz olarak genişletildiği, bazı kantin ve kafeteryaların kiracı tarafından İdareye haber vermeksizin keyfi olarak kapatıldığı görülmüştür.
Kiracıların, üniversite ve hazine taşınmazlarındaki kiraladıkları alanları sözleşmelerine aykırı olarak kullanması (genişletmesi, kapatması vb.) kamu menfaatlerinin ihlal sonucunu doğurmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespitlere katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir.
5018 sayılı Kanun’un kamu idarelerine ait malların kullanımına ve yönetimine ilişkin ilkelerinin gereği olarak, İdarenin söz konusu taşınmazların sözleşme ve şartnamelerine uygun kullanımını sağlayacak tedbirleri alması yasal bir zorunluluktur.