|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların ihale dokümanlarında çeşitli eksiklikler olduğunu ortaya koymuştur. İncelenen idari ve teknik şartnamelerde, gıda üretimi ve perakende satış yapılan işyerlerinde çalışan personelin “Hijyen Eğitim Belgesi”ne sahip olmasına dair bir düzenlemenin bulunmadığı belirlenmiştir. 2013 tarihli Hijyen Eğitimi Yönetmeliği gereğince, gıda sektöründe çalışanların hijyen eğitimi alması zorunludur. Bu nedenle, kiralanan alanların ihale dokümanlarında hijyen eğitim sertifikası olmayan kişilerin çalıştırılamayacağına dair bir hüküm eklenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, kiraya verilen alanların ihale şartnamelerinde “Acil Yardım Ekipmanları”nın bulundurulmasına yönelik bir düzenleme olmadığı tespit edilmiştir. İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik uyarınca, her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulunması zorunludur. Bunun yanı sıra, kiracıların yangın, sabotaj ve hırsızlık gibi durumlar için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm de ihale dokümanlarında yer almamaktadır. Son olarak, yükseköğrenimde fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla alınması gereken önlemlerle ilgili eksiklikler de gözlemlenmiştir. Fiyat Tespit Komisyonları oluşturulmuş olmasına rağmen, müstecir tarafından belirlenen fiyatların bu komisyonlara sunulmadan satışa sunulduğu anlaşılmıştır. Tüm bu eksikliklerin, gelecekteki kiralama ihale süreçlerinde giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların İhale Dokümanlarında Eksikliklerin Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Kiralanan alanlara ait idari şartname, teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde ihale dokümanlarında birtakım eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
A-Üniversite tarafından kiraya verilen ve bünyesinde gıda üretim ve perakende satışı yapılan işyerlerinde çalışan personelin “Hijyen Eğitim Belgesi”nin bulunmasına yönelik bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
05.07.2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hijyen Eğitimi Yönetmeliği” ile gıda sektöründe çalışanların portör muayeneleri yaptırmayacakları, bunun yerine hijyen eğitimi alacakları belirtilmiştir. Bu eğitimler İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Halk Eğitim Merkezleri tarafından verilmektedir. Hijyen Eğitim Yönetmeliği’nin 2’nci ve 7’nci maddeleri gereğince gıda üretim ve perakende satışı yapan restoranlarda ve diğer gıda hizmetlerinin sunulduğu yerlerde, dükkânlarda, toptan satış yerlerinde ve süpermarket dağıtım merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış yapan iş yerlerinde çalışanların bu eğitimi almaları zorunlu olup hijyen eğitim belgesine sahip olmayan kişilerin gıda üretimi ve satışı yapılan işyerlerinde çalıştırılmaması gerekmektedir. İş yeri sahipleri ve işletenleri, çalışanlarının hijyen eğitimi almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumlu olup bu kişilerin bizzat çalışmaları durumunda iş yeri sahipleri ve işletenlerin de bu eğitimi almaları zorunludur. Gıda üretimi ve satışı yapan işyerlerinin kiralanmasına ilişkin ihale dokümanlarında, hijyen eğitim sertifikası bulunmayan kişilerin ilgili işyerlerinde çalıştırılamayacağına ilişkin düzenleme yapılması gerekmektedir.
B-Kiraya verilen alanların ihale şartnamelerinde “Acil Yardım Ekipmanlarının” zorunlu olarak bulundurulmasına ilişkin bir düzenleme olmadığı tespit edilmiştir.
İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’in 60’ıncı maddesi gereğince her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması gereklidir. İşyeri olarak kiraya verilen alanların ihale dokümanlarında bu düzenlemeye uygun hüküm bulunmadığı görülmüştür. Buna göre işyeri olarak kiraya verilen tüm alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının bulunmasına ilişkin bir düzenleme yer alması gerekmektedir.
C-Tip ihale dokümanlarında kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ile prim ödemelerinin Üniversiteye ibrazına ilişkin bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.
Kiralanan alanlarda kiracı tarafından çalıştırılacak personelin adli sicil belgesinin ve sağlık raporlarının istendiği, ancak çalışanların SGK bildirimlerinin istenmediği tespit edilmiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması uygun olacaktır.
D-Kiracıların yangın, sabotaj, deprem, hırsızlık vb. gibi hususlar için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm öngörülmediği tespit edilmiştir.
Kiralanan alanların ihale dokümanlarında kiracının yangın, su basması, güvenlik vb. gibi olaylara karşı gerekli tedbirleri alacağı ve sorumluluğun tamamen kiracıya ait olduğu belirtilmekle beraber ihale dokümanlarında kiracının yangın, sabotaj, deprem, hırsızlık vb. gibi hususlar için sigorta yaptırmasını zorunlu kılan bir hüküm öngörülmemiştir. Ayrıca ihale dokümanlarında kiralanan dükkân ve kafelerde kiracının yangın söndürme tüpleri ile diğer yangın söndürme ekipmanlarını hazır ve faal şekilde bulundurması gerektiğine ilişkin düzenleme bulunmamaktadır.
E- İhale dokümanlarında yükseköğrenimde imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınmasına ilişkin eksiklikler olduğu, Fiyat Tespit Komisyonlarının belirlenmiş olmasına rağmen müstecir tarafından belirlenen fiyatların Fiyat Tespit Komisyonlarına sunulmadan ürün satışlarının yapıldığı tespit edilmiştir.
Üniversite tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 4’üncü maddesi gereğince “yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması” gerekmektedir. Bu çerçevede üniversitelerin ticari işletme olmadığı, öğrencilerin eğitim ve öğrenimini önceleyen kurumlar olduğu muhakkaktır.
Nitekim bu kapsamda ihale dokümanlarında kiralık alanlarda satılacak ürünler ve fiyat listelerinin Üniversitenin yetkili organlarınca İdarenin onayına sunacağı ve bu fiyatlar üzerinde satış yapılamayacağı, dolayısıyla bu fiyatların tavan fiyat olduğu, söz konusu fiyat listesinin herkesin rahatlıkla görebileceği bir alana asılacağı anlaşılmaktadır.
Ancak, Yapılan incelemelerde Fiyat Tespit Komisyonlarının belirlenmiş olmasına rağmen müstecir tarafından belirlenen fiyatların Fiyat Tespit Komisyonlarına sunulmadan ürün satışlarının yapıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu İdaresi bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlerin yerine getirildiği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarında tespit edilen bu eksikliklerin sonraki kiralama ihalelerinde giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.