|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye kapsamında kiralanan taşınmazların ihale dokümanlarında eksiklikler tespit etmiştir. İncelemeler sonucunda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile ilgili olarak tip şartname ve sözleşmelerde gerekli hükümlerin yer almadığı belirlenmiştir. İlgili yönetmelik, işyeri açma ruhsatının alınmadan işyerinin açılamayacağını vurgularken, kiraya verilen kantinlerin bu ruhsata sahip olmadığı görülmüştür. Ayrıca, kiracıların çalıştıracağı personelin adli sicil belgesi ve sağlık raporları istenirken, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) prim bildirimlerinin talep edilmemesi önemli bir eksiklik olarak öne çıkmaktadır.
Tip şartname ve sözleşmelerde denetim süreçlerine dair düzenlemeler bulunsa da, denetim komisyonunun yapısı, sıklığı ve denetim ilke ve esasları gibi detayların net bir şekilde belirtilmemesi, kiralanan alanlardaki faaliyetlerin izlenebilirliğini zayıflatmaktadır. Kamu İdaresi, bu bulgulara ilişkin olarak, çalışanların prim bildirimlerinin talep edileceğini ve denetim usul ve esaslarının yeni ihale dokümanlarına ekleneceğini bildirmiştir. Bu bağlamda, ilgili mevzuat hükümlerine uyum sağlanması ve olası hukuki sorunların önlenmesi amacıyla, belirtilen eksikliklerin giderilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların İhale Dokümanlarında Eksikliklerin Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kiralanan taşınmazların ihalelerine ilişkin tip şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde, ihale dokümanlarında eksikliklerin bulunduğu tespit edilmiştir.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemek olduğu,
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izin olduğu,
“İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde ise, Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmış, Yönetmelik ekinde kantinlerin de içinde bulunduğu işyerlerinde aranan şartlar düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, tip şartname ve sözleşmelerde işyeri açma ve çalışma ruhsatının İdarece aranacağına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, uygulamada da bu ruhsatın kiracılardan istenmediği görülmüş olup, ayrıca İdare tarafından kiraya verilen kantinlerin söz konusu ruhsata sahip olmadığı tespit edilmiştir.
Diğer yandan, tip şartname ve sözleşme hükümlerinde, kiralanan alanlarda kiracı tarafından çalıştırılacak personelin adli sicil belgesinin ve sağlık raporlarının isteneceğine ilişkin hüküm bulunmakta, ancak çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) prim bildirimlerinin İdarece aranacağı konusunda hüküm yer almamaktadır. Sosyal Sigorta mevzuatının gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması gerekmektedir.
Ayrıca, tip şartname ve sözleşme hükümlerinde kiralanan yerlerde denetim yapılacağına ilişkin düzenlemeler olmakla birlikte, ihale dokümanlarında belirtilen kurum denetiminin hangi birimlerden, hangi meslekten, kaç kişiden oluşturulacak bir denetim komisyonu marifetiyle yürütüleceği, mutat kurum denetiminin hangi sıklıkla yapılacağı, denetimlerde aranacak belgeler ile denetim ilke ve esasları ve mutat denetim dışında habersiz denetimlerin olup olmayacağı hususlarının da düzenlenmesi kiralanan yerlerdeki faaliyetlerin sözleşme hükümlerine uygunluğu, denetimin etkinliği ve denetim faaliyetlerine yönelik muhtemel ihtilafların bertaraf edilmesi açısından önem arz etmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu tespitlere iştirak edilerek çalışanların prim bildirimlerinin İdarece aranacağına ve yapılacak denetimlerin usul ve esaslarına ilişkin hükümlerin yeni yapılan ihalelerin dokümanlarına eklenmeye başlandığı, bundan sonra yapılan kiralamalarda işyeri açma ve çalışma ruhsatının İdarece aranacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğun sağlanması ve muhtemel hukuki ihtilafların önlenmesini teminen yukarıda belirtilen hususların kiralama ihalelerine ilişkin tip ihale dokümanlarında dikkate alınması gerekmektedir.