ÖZET: Kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerlerinin ve kira gelirlerinin, ilgili nazım hesaplarda izlenmediği tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların muhasebe kayıtları, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 533. maddesine uygun olarak 990 ve 993 numaralı hesaplarda takip edilmemiştir. Genel Muhasebe Yönetmeliği’nin nazım hesaplara ilişkin ilkeleri doğrultusunda, kamu idarelerinin varlık ve gelirlerinin izlenmesi için bu hesapların kullanılması gerekmektedir.

Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, kiraya verilen maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri 990 numaralı hesapta, kira gelirleri ise 993 numaralı hesapta izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Kafkas Üniversitesi’nin 2021 yılı Aralık ayı mizanında, kiralanan taşınmazların kira gelirleri ve kayıtlı değerleri ilgili hesaplarda yer almamaktadır. İdare, bu hesapların 2022 yılı içerisinde kullanılacağını ifade etse de, hatalı işlemler 2021 yılı itibarıyla devam etmektedir.

Sonuç olarak, kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazların kayıtlı değerleri ve kira gelirlerinin, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda nazım hesaplarda takip edilmesi zorunludur. Bu durum, muhasebe disiplininin sağlanması ve gelecekteki hak ve yükümlülüklerin izlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerlerinin İlgili Nazım Hesaplarda Takip Edilmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlara ait kayıtlı değerlerin ve kira gelirlerinin, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 533’üncü maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde, 990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı ve 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabında takip edilmediği görülmüştür.
Genel Muhasebe Yönetmeliği’nin “Nazım Hesaplara İlişkin İlkeler” başlıklı 12’nci maddesinin (a) bendinde nazım hesaplara ilişkin temel ilke şu şekilde tanımlanmıştır:
“Kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesaplar kullanılır.”
24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 69’uncu maddesinde; Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 533’üncü maddesinden sonra gelmek üzere, kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kira gelirlerinin 993 numaralı nazım hesapta, bu maddi duran varlıklara ait kayıtlı değerlerin ise 990 numaralı nazım hesapta takip edilmesi hususu düzenlenmiştir.
İlgili mevzuat hükümlerine göre kira sözleşmeleri, sözleşme sonuna kadar kayıtlı değerleri üzerinden 990 Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında izlenecektir. Söz konusu sözleşmeler çerçevesinde elde edilen kira gelirleri de 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı’na kaydedilerek izlenecektir. 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı da yapılacak işlemlerin karşılık hesabı olarak kullanılacaktır.
Kafkas Üniversitesinin 2021 yılı Aralık ayı Mizanına göre kiralanan taşınmazlara ait kira gelirleri 993 numaralı nazım hesapta, bu taşınmazların kayıtlı değerleri ise 990 numaralı nazım hesapta takip edilmemiştir.
İdare tarafından söz konusu hesapların 2022 yılı içerisinde kullanılacağı belirtilse de hatalı işlem 2021 yılı sonu itibariyle devam etmektedir.
Kiralanan veya irtifak hakkı kurulan taşınmazların kayıtlı değerlerinin ve bu taşınmazlara ait kira gelirlerinin Yönetmelikte belirtilen nazım hesaplarda takibinin yapılması gerekmektedir.