Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerlerinin ve Bu Taşınmazlara Ait Kira Gelirlerinin Nazım Hesaplarda Takip Edilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerlerinin ve Bu Taşınmazlara Ait Kira Gelirlerinin Nazım Hesaplarda Takip Edilmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Orhangazi Belediyesi tarafından kiraya verilen gayrimenkullerin kayıtlı değerlerinin “990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı” üzerinden muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve kiraya verilen maddi duran varlıklardan sözleşmelerine göre tahsil edilecek kira gelirlerinin ise “993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı”nda izlenmediği tespit edilmiştir. Söz konusu husus 2020 yılı Denetim Raporunda da yer almıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı” başlıklı 475’inci maddesinde idarelerin bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılacağından bahsetmektedir. 476’ncı maddesinde;
“Kiraya verilen duran varlıklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1) Kiraya verilen duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1) Kiraya verilen duran varlıklardan kira süresi sona erenler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına borç kaydedilir.”denilmektedir.
Belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin “990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı”nda izlenmesi ve kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, “999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı”na ise alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Kira süresi sona erdiğinde ise söz konusu gayrimenkullerin kayıtlı değerleri üzerinden 990 no.lu hesaba alacak, 999 no.lu hesaba ise borç kaydı yapılmalıdır.
Yine, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesap planı” başlıklı 45’inci maddesinde, mahalli idarelerin hesap planının bu maddede belirlendiği, bu Yönetmelik hesap planında yer almamakla birlikte, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hesap planında yer alan herhangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa Yönetmelik’teki hesap planına ilave hesap eklemeye veya çıkarmaya Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlığın yetkili olduğu belirtilmiştir. Aynı şekilde, anılan Yönetmelik’in “Detaylı hesap planı” başlıklı 46’ncı maddesinde ise, kurumlara ait detaylı hesap planlarının, bu Yönetmelik’te belirlenen hesap planı çerçevesinde Maliye Bakanlığı’nın görüşü alınmak suretiyle Bakanlıkça hazırlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca hazırlanan Mahalli İdareler Detaylı Hesap Planı’nda “993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı”nın detaylarına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, Maliye Bakanlığı (Hazine ve Maliye Bakanlığı) Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından İçişleri Bakanlığına yazılan 2.12.2014 tarihli ve 90192509-210.05.0213521 sayılı genel yazıda, kamu idareleri tarafından taşınmazların kiralanmasına ilişkin işlemlerde yapılan muhasebe hatalarının düzeltilmesi amacıyla açıklamalar yapılmış ve üçüncü kişilere kiraya verilen taşınmazlara ait kira gelirlerinin (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre “993 Maddi Duran Varlıkların Kira Ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı”nın bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, “999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı”na alacak kaydı yapmak suretiyle muhasebeleştirileceği, söz konusu gelirler tahsil edildikçe ve dönem sonlarında sürenin güncellenmesi amacıyla bu hesapların ters kayıt yapılmak suretiyle kapatılacağı ifade edilmiştir.
Belediye tarafından verilen cevapta; gayrimenkul kiralamalarında ilgili nazım hesapların kullanılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin mülkiyetinde olup kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerlerinin 990 ve 999 no.lu hesaplarda, bu varlıkların sözleşmelerinde yer alan ve peşin tahsil edilmeyen kira gelirlerinin ise 993 ve 999 no.lu hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU