|
ÖZET: Kiraya verilen taşınmazların kira süresinin sona ermesine rağmen tahliye edilmemesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda dikkat çekici bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İl Belediyesi, mülkiyetinde bulunan altı adet çatılı işyerini kiralamış; ancak sözleşmelerinin kira süreleri dolmasına rağmen bu taşınmazlar tahliye edilmemiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’na göre, taşınmazların üç yıldan fazla süreyle kiralanması ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla sınırlı aynî hak tesis edilmesi, belediye meclisinin yetkisi dahilindedir. Ayrıca, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, kiralama süresinin on yıldan fazla olamayacağını belirtmektedir.
Yapılan incelemelerde, söz konusu işyerlerinin kiralama süresinin 15.02.2006 tarihinde sona erdiği ve hala kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, uygulamanın Danıştay kararıyla yasal olduğunu savunsa da, bu kararın kira sürelerinin ihale yapılmadan yenilenmesiyle ilgili olduğu ve kamu zararına dair bir iddia içermediği belirtilmiştir. Dolayısıyla, kira süresi sona eren taşınmazların tahliye edilmesi ve ihtiyaç duyulması halinde yeniden ihale edilerek kiraya verilmesi gerekmektedir. Bu durum, belediye encümeninin yetkilerini aşarak, meclisin yetkisini ihlal etmektedir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların Kira Süresi Sona Ermesine Rağmen Tahliye Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarenin mülkiyetindeki altı adet çatılı işyerini kiralamasına ilişkin, sözleşmelerindeki kira süresi dolmasına rağmen tahliye edilmediği ve yeniden ihale yapılmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinde; taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına, üç yıldan fazla süreyle kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar verilmesine belediye meclisinin yetkili olduğu ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un 34’üncü maddesinde ise; taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamanın, süresi üç yılı geçmemek üzere taşınmaz kiralanmasına karar vermenin belediye encümeninin görev ve yetkileri arasında olduğu hüküm altına alınmıştır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği ifade edilmiştir.
Aynı Kanun’un 64’üncü maddesinde; kiraya verilecek taşınır ve taşınmaz malların kira süresinin on yıldan çok olamayacağı ifade edilmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 339’uncu maddesinde; Kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı, 347’nci maddesinde; konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, belirli süreli sözleşmelerin süresinin bitiminden en az onbeş gün önce bildirimde bulunmadıkça, sözleşme aynı koşullarla bir yıl için uzatılmış sayılacağı, on yıllık uzama süresi sonunda kiraya verenin, bu süreyi izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla, herhangi bir sebep göstermeksizin sözleşmeye son verebileceği, belirsiz süreli kira sözleşmelerinde, kiracının her zaman, kiraya verenin ise kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra, genel hükümlere göre fesih bildirimiyle sözleşmeyi sona erdirebileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye encümeni tarafından kiraya verilen taşınmazların kira sürelerinin üç yıldan fazla olamayacağı, üç yıldan fazla kiralamalarda belediye meclisinin yetkili olduğu, kira süresinin her halde on yılı aşamayacağı, kira süresi sonunda taşınmazın tahliye edilerek yeniden ihale edileceği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; Belediyeye ait altı adet işyerinin encümen kararıyla muhtelif tarihlerde Çanakkale Hizmet Grupları İnş. San. ve Tic. A.Ş.’ye kiraya verildiği, taşınmazın 15.02.2006 tarihinde kira süresinin dolduğu, söz konusu taşınmazın tahliye edilmediği ve kira süresi 10 yılı aştığı halde halen kullanılmaya devam edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; yapılan uygulamanın Danıştay Birinci Dairesinin 2019/1886 Esas, 2019/2028 Karar sayılı kararıyla yasalara uygun olduğu ve mevzuata aykırı bu uygulamaya devam edileceği ifade edilmiştir. Ancak anılan Danıştay kararı, kira süresini ihale yapmaksızın her yıl yenilemenin kamu zararı oluşturmayacağına ilişkindir. Bulguda ise kamu zararına ilişkin bir iddia bulunmamaktadır.
Sonuç olarak; kira süresi sona eren söz konusu taşınmazların tahliye edilerek ihtiyaç duyulması durumunda yeniden ihale edilerek kiraya verilmesi, üç yıldan fazla kiralamalarda belediye meclisine ait olan yetkinin encümen tarafından kullanılmaması gerekmektedir.