|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarında önemli eksiklikler olduğunu ortaya koymaktadır. İncelemeler sonucunda, hijyen eğitim belgesi, acil yardım ekipmanları, SGK bildirimleri ve sigara yasağına ilişkin düzenlemelerin ihale şartnamelerinde yer almadığı tespit edilmiştir. Özellikle gıda üretimi ve perakende satışında çalışan personelin hijyen eğitimi alması zorunlu olup, bu belgenin kiralama süreçlerinde dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca, işyerlerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması ve çalışanların SGK bildirimlerinin ibraz edilmesi gibi konularda da düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır.
Tip ihale dokümanlarında, 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun gereğince sigara yasağına dair uyarı yazılarının asılması gerektiği belirtilmemiştir. Bunun yanı sıra, yükseköğrenimde fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla gerekli önlemlerin alınmadığı da gözlemlenmiştir. Kiralanacak alanlarda öğrencilere sunulacak ürünlerin fiyatlarının denetlenmesi ve üst sınır belirlenmesi gibi düzenlemelerin yapılması, bu eksikliklerin giderilmesi açısından önem taşımaktadır. Sonuç olarak, üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarındaki eksikliklerin, ilgili mevzuat çerçevesinde acilen düzeltilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu düzenlemeler, hem çalışanların hem de öğrencilerin haklarının korunması açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Kiraya Verilen Taşınmazların Tip İhale Dokümanlarında Eksiklik Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Kiralanan alanlara ait tip idari şartname, teknik şartname ve sözleşme hükümlerinin incelenmesinde; aşağıda fıkralar altında belirtildiği üzere, tip ihale dokümanlarında eksiklik bulunduğu tespit edilmiştir.
Hijyen Eğitim Belgesine İlişkin Düzenleme Bulunmaması
Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlarda gıda üretim ve perakende satışı yapılan işyerlerinde çalışan personelin hijyen eğitim belgesinin bulunmasına yönelik bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
05.07.2013 tarih ve 28698 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hijyen Eğitimi Yönetmeliği” ile gıda sektöründe çalışanların portör muayeneleri yaptırmayacakları, bunun yerine hijyen eğitimi alacakları belirtilmiştir. Bu eğitimler il milli eğitim müdürlüğüne bağlı halk eğitim merkezleri tarafından verilmektedir. Hijyen Eğitim Yönetmeliği’nin 2’nci ve 7’nci maddeleri gereğince gıda üretim ve perakende satışı yapan restoranlarda ve diğer gıda hizmetlerinin sunulduğu yerlerde, dükkânlarda, toptan satış yerlerinde ve süpermarket dağıtım merkezleri dâhil olmak üzere son tüketiciye satış yapan iş yerlerinde çalışanların bu eğitimi almaları zorunlu olup hijyen eğitim belgesine sahip olmayan kişilerin gıda üretimi ve satışı yapılan işyerlerinde çalıştırılmaması gerekmektedir. İş yeri sahipleri ve işletenleri, çalışanlarının hijyen eğitimi almasından ve belgeli olarak çalıştırılmasından birinci derecede sorumlu olup bu kişilerin bizzat çalışmaları durumunda iş yeri sahipleri ve işletenlerin de bu eğitimi almaları zorunludur. Gıda üretimi ve satışı yapan işyerlerinin kiralanmasına ilişkin ihale dokümanlarında, hijyen eğitim sertifikası bulunmayan kişilerin ilgili işyerlerinde çalıştırılamayacağına ilişkin düzenleme yapılması gerekmektedir.
Acil Yardım Ekipmanlarına İlişkin Düzenleme Bulunmaması
Kiraya verilen alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının zorunlu olarak bulundurulmasına ilişkin bir düzenleme olmadığı tespit edilmiştir.
İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik’in 60’ıncı maddesi gereğince her işyerinde acil yardım ekipmanlarının bulundurulması gereklidir. İşyeri olarak kiraya verilen alanların ihale dokümanlarında bu düzenlemeye uygun hüküm bulunmadığı görülmüştür. Buna göre işyeri olarak kiraya verilen tüm alanların ihale şartnamelerinde acil yardım ekipmanlarının bulunmasına ilişkin bir düzenleme yer alması gerekmektedir.
SGK Bildirimleri ile Prim Ödemelerinin İbrazına İlişkin Bir Hüküm Bulunmaması
Tip ihale dokümanlarında kiralanan alanlarda çalışan personelin SGK bildirimleri ile prim ödemelerinin Üniversiteye ibrazına ilişkin bir hüküm bulunmadığı tespit edilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun gereği olarak kayıt dışılıkla mücadele ve sigortalı yasal işçi çalıştırılmasının temini için tip ihale dokümanlarına kiralanan alanlarda çalışanların SGK bildirimleri ile prim ödemelerini gösteren belgelerin ibrazının zorunlu olduğuna yönelik düzenleme yapılması uygun olacaktır.
Sigara Yasağına İlişkin Uyarı Yazılarının Asılacağına İlişkin Düzenleme Olmaması
Tip İhale Dokümanlarında 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun hükümleri gereğince zorunlu sigara yasağına ilişkin uyarı yazılarının asılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir.
4207 sayılı Kanunun 4’üncü maddesi gereğince tütün ürünlerinin içilmesinin yasaklandığı kapalı yerlerde, yasal düzenleme ve buna uymamanın cezai sonuçlarını belirten uyarıların salonlarda asgari on santimetrelik puntolarla, toplu taşım araçlarında üç santimetrelik puntolarla herkes tarafından görülebilir yerlere asılması ve ayrıca tütün ürünlerinin tüketilmesine tahsis edilen alanlarda tütün ürünleri kullanımının tehlikelerini anlatan sağlık uyarılarının herkes tarafından görülebilir yerlere asılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Yasal olarak kiralanacak alanlara asılması gereken bu uyarı yazılarının asılmasının temini için tip ihale dokümanlarına bu konuda gerekli düzenlemenin yapılması gerekir.
İmkân ve Fırsat Eşitliğini Sağlayan Önlemlerin Eksikliği
İhale dokümanlarında yükseköğrenimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınmasına ilişkin hükümlerin bulunmadığı tespit edilmiştir.
Üniversite tarafından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 4’üncü maddesi gereğince “yükseköğretimde imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemlerin alınması” gerekmektedir. Bu çerçevede üniversitelerin ticari işletme olmadığı, öğrencilerin eğitim ve öğrenimini önceleyen kurumlar olduğu muhakkaktır.
Bu meyanda kiralanacak kantin gibi gıda satışının yapıldığı alanların ihale dokümanlarına, bu alanlarda kiracı tarafından öğrenciye satılacak bazı temel besin ürünlerinin satış bedeline üst sınır getirilmesi yönünde bir düzenleme yapılmasının kanun koyucunun amacına uygun düşeceği değerlendirilmektedir. Her ne kadar Tip Taşınmaz Kira Şartnamesinin Özel Şartlar bölümünde; satışa sunulacak ürün ve hizmetlere ilişkin fiyat listesinin her eğitim- öğretim dönemi öncesinde Üniversite Genel Sekreterliğine onaylattırılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmakla birlikte pratikte işletilmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarındaki yukarıda belirtilen eksiklikler hakkındaki bulgu konusu tespitlere katılarak gerekli çalışmalara başlandığını belirtilmiştir.
Sonuç olarak Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların tip ihale dokümanlarında tespit edilen bu eksikliklerin ilgili mevzuatlar uyarınca giderilmesi gerekmektedir.