|
ÖZET: Kamu İdaresi tarafından alınan şartlı bağış ve yardımların muhasebeleştirilmesinde önemli hatalar tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, kişi ve kurumlar tarafından yapılan ayni ve nakdi yardımların, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara uygun olarak kaydedilmediğini ortaya koymaktadır. Yönetmelik, şartlı bağışların alındığında ilgili hesaplara kaydedilmesi ve tahsis amacının gerçekleşmesi durumunda yükümlülük tutarının gelir olarak muhasebeleştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Yapılan incelemeler sonucunda, şartlı bağış ve yardımların 600 Gelirler Hesabı altında takip edildiği, ancak gerekli yükümlülük hesaplarının kullanılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, Kamu İdaresi’nin yıl sonu bilançosunda 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı toplamında yaklaşık 15 milyon TL’lik bir eksikliğe yol açmış, faaliyet sonuçları tablosunda ise 600 Gelirler Hesabı’nın aynı miktarda fazla görünmesine neden olmuştur. Bu hataların önlenmesi ve mali raporların güvenilirliğinin artırılması için, şartlı bağış ve yardımların ilgili mevzuat çerçevesinde doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Merkez Saymanlık Müdürlüğü, bu konuyla ilgili gerekli adımları atma gerekliliğini belirtmiştir. |
BULGU: Kişi veya Kurumlar Tarafından Yapılan Şartlı Bağış ve Yardımların Yükümlülük Hesaplarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kamu İdaresinin farklı faaliyet alanlarında kullanılmak üzere kişi veya kurumlar tarafından yapılan ayni ve nakdi nitelikteki şartlı bağış ve yardımların hatalı muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 41’inci maddesinde; şartlı bağış ve yardımların alındıklarında, tahsis amacına uygun olarak kullanılmak üzere ilgili hesaplara, karşılıklarının ise yükümlülük hesabına kaydedileceği, şartlı bağış ve yardımların tahsis amacının gerçekleşmesi durumunda yükümlülük tutarının gelir olarak muhasebeleştirileceği; ayni olarak alınan şartlı bağış ve yardımların ise edinildikleri tarihteki gerçeğe uygun değeri ile kayıtlara alınacağı ifade edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 297’nci maddesinde; faaliyet dönemi sonuna kadar şart kılınan amaçlar çerçevesinde kullanıldıklarında gelirler hesabına aktarılmak üzere tahsil olunan şartlı bağış ve yardımların 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na kaydedileceği belirtilmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in 298’inci maddesinde ise anılan hesaba ilişkin borç ve alacak kayıtlarının işleyişi açıklanmış olup, muhasebe birimlerince şartlı bağış ve yardım olarak alınan tutarların bir taraftan ilgisine göre bu hesaba ya da 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na alacak; diğer taraftan 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç olarak kaydedileceği, nakden tahsil edilen tutarlar için ise ayrıca 800 Bütçe Gelirleri Hesabı’na alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabı’na borç kaydı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yine aynı maddeye göre şartlı bağış ve yardım olarak tahsil edilen gelirlerden şart kılınan amaç doğrultusunda kullanılmadığı için ilgilisine iade edilenler ilgisine göre bir taraftan bu hesaba ya da 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na, kullanılmış tutarlar ise 630 Giderler Hesabı’na borç; diğer taraftan 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak olarak kaydedilir. Nakden iade edilmesi gereken tutarlar için ise ayrıca 830 Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835 Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydı yapılır.
Yapılan incelemede kişi veya kurumlar tarafından yapılan ayni ve nakdi nitelikteki şartlı bağış ve yardımların 600 Gelirler Hesabı’nın “Kişilerden/Kurumlardan Alınan Şartlı Bağış ve Yardımlar” alt hesap kodunda takip edildiği ve ilgili Yönetmelik hükmü gereğince kullanılması gereken yükümlülük hesaplarının kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Şartlı bağış ve yardımların hatalı muhasebeleştirilmesi Kamu İdaresinin yıl sonu bilançosunda 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı toplamının yaklaşık 15 milyon TL eksik, faaliyet sonuçları tablosunda ise 600 Gelirler Hesabı’nın aynı tutar kadar fazla görünmesine neden olmuştur.
Kamu İdaresi Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Merkez Saymanlık Müdürlüğüne bulgu konusu hususla ilgili yazı yazıldığını belirtmiştir.
Mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını sağlamak için kişi veya kurumlar tarafından yapılan ayni veya nakdi nitelikteki şartlı bağış ve yardımların ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınarak tam ve doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.