|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi İdare’sinin 140 – Kişilerden Alacaklar Hesabı’nın kullanılmadığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, fazla ve yersiz ödemeler ile avansların süresi içinde kapatılmayan tutarlarının bu hesapta izlenmediği tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı, faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan alacakların kaydedilmesi için tasarlanmıştır. Ancak, bu hesap kullanılmadığı için ilgili alacakların takibi ve faiz tahakkuku sağlanamamaktadır.
Yönetmelik gereğince, bütçe giderleri hesabına borç kaydedilmesi gereken durumlar ile Sayıştay ve mahkemelerce tazmin hükmedilen alacakların 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’na kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak inceleme sonuçları, bu işlemlerin doğrudan gelir kaydı yapılarak kapatıldığını göstermektedir. Bu durum, alacakların sağlıklı bir şekilde izlenmesini engellemektedir. İdare, 2024 yılı içerisinde Kişilerden Alacaklar Hesabı ile ilgili herhangi bir işlem gerçekleştirmediğini belirtse de, geçmiş yıllarda tahakkuk eden alacakların da bu hesapta takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Dolayısıyla, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’nın etkin bir şekilde kullanılması, mevzuata uygun alacak takibi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Kişilerden Alacaklar Hesabının Kullanılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından gerçekleştirilen fazla ve yersiz ödemeler ile avanslardan süresi içinde kapatılmayan tutarların 140 – Kişilerden Alacaklar Hesabı’nda izlenmediği belirlenmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’nı açıklayan 110’uncu ve 111’inci maddelerinde özetle, bu hesabın, faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılacağı; bu alacakların Sayıştay ve diğer mahkemelerce verilip ilgili dairelerden kuruma tebliğ olunan ilamlarla, denetim elemanlarının yaptıkları inceleme ve denetimler veya idare amirlerinin yaptıkları kontroller sonucunda düzenleyecekleri raporlarla ortaya çıkan tutarların, kişilerden alacaklar hesabına kaydedileceği, bu hesaptaki kayıtlı tutarlar için tahakkuk ettirilecek faizlerin de bu hesapta izleneceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmelik’in 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’na ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 112’nci maddesinde;
“Bütçe giderleri hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği, gerek yılı içerisinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay ve mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan alacaklardan dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen tutarlar bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede; 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’nın kullanılmadığı, yukarıdaki mevzuatta belirtilen işlemler ortaya çıktığında Kişilerden Alacaklar Hesabıyla ilişkilendirmeksizin doğrudan gelir kaydı yapılarak kapatıldığı görülmüştür. Bu durum söz konusu hesapta takip edilmesi gereken alacaklara faiz tahakkuk ettirilmesine ve bu alacakların sağlıklı bir şekilde takip edilmesine engel teşkil etmektedir.
İdare tarafından, 2024 yılı içerisinde Kişilerden Alacaklar Hesabı ile ilgili işlem yapılmadığı için bu hesabın kullanılmadığı belirtilmişse de söz konusu hesabın daha önceki yıllarda tahakkuk eden kişi alacakları için de kullanılması gerektiğinden 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’nın çalıştırılması sağlanmalıdır.
Sonuç olarak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı’na kaydedilmesi gereken bir alacak doğduğunda söz konusu hesaba kaydedilerek bu alacakların takibi mevzuata uygun bir şekilde yapılması gerekmektedir.