Kişilerden Alacakların Anapara ve Faiz Ayrımı Yapılmadan Takip Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: Kişilerden Alacakların Anapara ve Faiz Ayrımı Yapılmadan Takip Edilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Kişilerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlar içerisinde yer alıp yıllar itibariyle devreden alacaklardan bir kısmının yıl içerisinde tahsilat işlemi gerçekleşse de henüz tahsil edilmeyenlerin bulunduğu ve bu alacakların anapara ve faizlerinin ilgili hesabın detay kodunda ayrıntılı olarak takip edilmediği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 82’nci maddesinde niteliği belirtilen 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemler Yönetmelik’in 83’üncü maddesinde ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Madde hükmünde bu hesapta takip edilmesi gereken alacakların mahiyeti sayılmakla birlikte hesapta kayıtlı alacaklardan kanunlarında tahsil şekli hakkında özel hükümler bulunanların bu hükümlere göre takip ve tahsil edileceği, diğer alacakların ise Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği belirtilmiştir. Anılan Yönetmelik’in 84’üncü maddesinde de bu Hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarının da yine aynı hesapta takip edilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Bununla birlikte 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 50’nci maddesinde, bütün mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğu belirtilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 15’inci maddesinde de bütün muhasebeleştirme işlemlerinin kanıtlayıcı belgelere dayandırılmasının zorunlu olduğu vurgulanarak; kanıtlayıcı belgelerin, muhasebeleştirme belgesinin hazırlanmasını gerektiren ve ilgili mevzuatında belirtilen belgelerden oluştuğu ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında faiziyle birlikte takip edilen 2.778.396,27 TL’nin tahsil edilmeden ertesi yıla devrettiği görülmüştür. Aşağıdaki tabloda da özetlendiği üzere 2002 yılı ve sonraki yıllarda kayıtlara alınmış ve tahsili henüz yapılmamış 191 alacak dosyasının bulunduğu anlaşılmıştır.
Tablo 11: 140 Hesabında Takip Edilen Alacakların Kayıtlara Alınma Tarihi

Takip edilen 191 alacak dosyasından 148’i Hukuk Müşavirliği tarafından takip edilmekte olup 26’sına da taksitlendirme yapılmıştır. Muhasebe kayıtlarında takip edilen 2.778.396,27 TL’nin; 2.546.242,96 TL’si alacağın aslı iken 232.253,31 TL’si ise alacağın faizidir. Buna göre muhasebe kayıtlarında görünmesi gereken faiz tutarı 232.253,31 TL iken 146,29 TL olarak görünmektedir.
İdare tarafından bulguda bahsi geçen konunun sistemsel bir hatadan kaynaklandığı, bu hususla ilgili olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile görüşüldüğü ve sürecin devam ettiği ifade edilmiştir.
Alacak dosyalarında yer alan anapara ve faizin 140 Kişilerden Alacaklar Hesabının alt detay kodunda ayrı ayrı muhasebeleştirilmelidir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

ANKARA ÜNİVERSİTESİ DÖNER
SERMAYE İŞLETMESİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 45
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 48
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 48
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 48
DENETİM GÖRÜŞÜ 49
DENETİM BULGULARI 49
EKLER 69
TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1: Yıl İçinde … ve Muhasebe Sistemindeki Stok Girişleri 55
Tablo 2: Yıl İçinde … ve Muhasebe Sistemindeki Satın Almalar 57
Tablo 3: Yıl İçinde … ve Muhasebe Sistemindeki Stok Çıkışları 57
Tablo 4: 13 Numaralı Cetvele Göre Oluşturulan Karşılaştırmalı Stoklar 59
Tablo 5: Alacak İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtları 63
Tablo 6: Kayıtlarda Yer Almayan Alacaklar 64
Tablo 7: İptal Edilen İhaleler ve İptal Edilme Nedenleri 66
KISALTMALAR
D.S.İ.: Döner Sermaye İşletmesi
KDV: Katma Değer Vergisi
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Elde Edilen Gelirlerin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
Haklar Hesabında Takip Edilmesi Gereken Alımların Doğrudan Gider Kaydedilmesi
Tıp Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Tarafından Kullanılan Hastane İşletim Sisteminin
Muhasebe Kayıtlarıyla Uyumlu Bilgi Üretmemesi
Ticari Alacaklara İlişkin İşlemlerin Muhasebe Sisteminden Takip Edilmemesi
B. Diğer Bulgular
1. İhale Hazırlık Sürecinde Gerekli Özenin Gösterilmemesi Sonucunda İhalelerin İptal Edilmesi
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin 2’nci fıkrasının (a) bendi uyarınca kurulmuş olup İşletmenin faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, sermaye limitine ve işleyişine ilişkin esasları düzenlemek amacıyla 30.03.2021 tarih ve 31439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği çıkarılmıştır.
Söz konusu Yönetmelik’in “İşletmenin faaliyet alanları” başlıklı 4’üncü maddesiyle döner sermaye işletmesinin faaliyetleri;
“a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilere bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, danışmanlık, araştırma ve benzeri hizmetleri yapmak, soru hazırlamak, kurs, sınav, eğitim programı ve seminer düzenlemek.
Teknik, kültürel, sanatsal konular veya tarım, eğitim ve sağlık ile ilgili konularda araştırma ve uygulamaları yapmak ve bunları teşvik etmek amacıyla konferans, kongre, sempozyum, seminer, panel ve benzeri bilimsel etkinlikler düzenlemek ve bunların gerektirdiği hizmetleri yapmak.
Klinik, poliklinik, ameliyathane, laboratuvar ve atölyelerde, insan, hayvan, bitki ve her türlü madde, malzeme üzerinde yapılacak her çeşit muayene, analiz, deney, tahlil, ameliyat, ölçme, tetkik, tedavi, hemşirelik, hasta bakıcılık, bakım hizmetleri vermek, üretim ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yürütmek.
ç) Yataklı-yataksız, sabit, geçici, gezici sağlık tesisleri işletmek, sağlık bilimleri ile ilgili eğitim programları düzenlemek.
Fiziksel, kimyasal, biyolojik, mikrobiyolojik, toksikolojik analizler yapmak; çevre kirliliği, insan sağlığı ile ilgili analizler yapmak ve bu konularda raporlar düzenlemek.
Faaliyet alanları ile ilgili her türlü tercüme hizmetleri, plan hazırlama, proje uygulama, deney raporları, fizibilite etüdü, proses değerlendirmesi ve geliştirmesi, model deneyleri, bilgi işlem ve iş değerlendirmesi veya organizasyonu, analiz, ölçme ve etalonaj hizmetleri yapmak.
Faaliyet alanı ile ilgili olarak bakım, onarım, basım, yayın, cilt ve üretimle ilgili hizmetleri yapmak.
Faaliyet alanları kapsamında yetiştirilecek veya üretilecek her türlü bitkisel, hayvansal ve mineral nitelikte ürünlerle ilgili mal ve hizmet üretimi, tarla ve bahçe bitkilerinin muayenesi ve gerektiğinde bunların tedavisi, plan, proje, teknik tarım araçlarının deneyleri, prototip yapımı ve benzeri işler ile bunlara ilişkin hususları düzenleyen raporlar, tarımsal sorunlara çözüm getirecek uygulamalara yönelik araştırmalar, elde edilen sonuçların yaygın ve etkin kullanımının sağlanması yönündeki faaliyetleri yürütmek ve Rektörün izni alınmak koşuluyla bu yolla elde edilen ürünleri pazarlamak ve satmak, bu hususta teşhir ve satış yerleri açmak.
ğ) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek hizmet birimlerinin faaliyet alanı ile sınırlı olmak üzere bu fıkrada sayılanlar dışında kalan her türlü iş, hizmet ve mal üretiminde bulunmak.”
olarak belirlenmiştir.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. Faaliyetlerin yürütülmesinde görevli 1 işletme müdürü, 950 memur, 3 sözleşmeli memur, 1277 sürekli işçi ve 12 geçici işçi yer almaktadır. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı bulunan ve muhasebe hizmetlerini yürüten Saymanlık Müdürlüğünde ise 1 saymanlık müdürü, 1 saymanlık müdür yardımcısı ve 25 memur bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, 01.05.2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir.
Başlangıç bütçesi 1.164.856.494,00 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2021 yılı bütçe gideri 1.168.435.363,88 TL, bütçe geliri ise 1.199.300.247,55 TL olarak gerçekleşmiştir.
2021 yılı Bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 680.000,00 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 211.847.307,06 TL’dir.
2021 yılı Gelir Tablosuna göre; Döner Sermaye İşletmesi, yılı 363.913.301,50 TL net karla tamamlamıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini; Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını kıyasen uygulamakta olup T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu,
• Envanter defteri,
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.