Konusu Aynı Olan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinin Doğrudan Temin Limiti Altında Kalınmak Amacıyla Kısımlara Bölünerek Gerçekleştirilmesi (Sayıştay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Düzce Belediyesi, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’na göre, aynı ihale kapsamında gerçekleştirilebilecek mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırı olarak doğrudan temin yöntemiyle kısımlara bölerek gerçekleştirmiştir. Bu durum, kamu kurumlarının ihalelerde saydamlık, rekabet ve eşit muamele gibi temel ilkelere uymadığını göstermektedir. İlgili kanunun 1. maddesi, kamu kurumlarının ihale süreçlerinde belirli esas ve usullere uyması gerektiğini vurgularken, 5. maddesi de ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamaları gerektiğini belirtmektedir.

Denetim bulgularında, Düzce Belediyesi’nin otobüs duraklarının yapımı ve tadilatında, doğrudan temin limitinin altında kalmak amacıyla malzeme alımlarını kısımlara bölerek gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Örneğin, 2024 yılı içinde otobüs durakları için yapılan doğrudan temin alımları toplamda 2.399.409 TL’ye ulaşmıştır. Ayrıca, kereste ve kereste ürünleri alımları da benzer şekilde doğrudan temin yöntemiyle yapılmış ve bu durum ihale mevzuatına aykırılık teşkil etmiştir.

Sonuç olarak, Düzce Belediyesi’nin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini, Kamu İhale Kanunu’na uygun olarak açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleriyle gerçekleştirmesi gerekmektedir. Doğrudan temin usulü, yalnızca belirli hallerde ve yasal sınırlar içinde kullanılmalıdır.

BULGU: Konusu Aynı Olan Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinin Doğrudan Temin Limiti Altında Kalınmak Amacıyla Kısımlara Bölünerek Gerçekleştirilmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Düzce Belediyesinin aynı ihale kapsamında alımı yapılabilecek, konusu aynı olan bazı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri olan açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; bu Kanun’un amacının, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olduğu belirtilmiştir.

Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde de; İdarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu, diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği hususları hüküm altına alınmıştır.

22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. maddesinde, 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi (Doğrudan temin) için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle doğrudan temininin, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği açıkça belirtilmiştir.

Yukarıda belirtilen ihale mevzuatı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; idarelerin ihtiyaçlarını karşılarken öncelikle temel ihale usulleri olan açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüne başvurmaları, doğrudan temin ile ihtiyaçlarını karşılama usulünü ise ancak Kanun’un 22’nci maddesinde belirtilen sınırlı hallerde kullanmaları, parasal limitlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerini kısımlara bölmemeleri gerekmektedir.

Yapılan incelemelerde;

-Düzce ilindeki otobüs duraklarının yapımı ve tamiratında kullanılmak üzere Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından birer hafta arayla doğrudan temin limitinde aynı ve birlikte kullanılacak mal ve malzeme alımları yapıldığı, 2024 yılının ilk 6 ayında otobüs durakları için gerçekleştirilen doğrudan temin alımlarının toplamının 2.399.409 TL olduğu,

-2024 yılında doğrudan temin usulüyle 23 ayrı alım dosyasıyla kereste ve kereste ürünleri alımı yapıldığı, 2024 yılında kereste ürünleri alımlarına toplam 4.781.797,70 TL ödendiği,

-Düzce Belediyesi Konuralp Ek Hizmet Binasının Tadilatı İşi için de ihale yapılmaksızın doğrudan temin usulü ile 06.09.2024 tarihli doğrudan temin onay belgesi ile 245.136 TL tutarında çatı malzemesi alımı, 09.09.2024 tarihli doğrudan temin onay belgesi ile 237.600 TL tutarında çatı tadilatı hizmet alımı, 11.09.2024 tarihli doğrudan temin onay belgesi ile 241.200 TL tutarında iç cephe boyası hizmet alımı ve 19.09.2024 tarihli doğrudan temin onay belgesi ile 217.200 TL tutarında dış cephe boyası hizmet alımı yapıldığı,

tespit edilmiştir.

2024 yılında gerçekleştirilen kereste ve kereste ürünleri, otobüs duraklarının yapım ve tadilatında kullanılan mallar gibi Belediye hizmetlerinde sürekli kullanılan mal ve malzeme alımlarının açık ihale usulü ile ihale edilmesi gerekirken parasal limitlerin altında kalma amacıyla kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirilmesi ve aynı hizmet binasının tadilatı kapsamında yaptırılan işlerin iç cephe boyası, dış cephe boyası, çatı malzemesi alımı, çatı tadilatı gibi kısımlara bölünmesi suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirilmesi Kamu İhale mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir.

Belediye cevabında, Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından yapılan bina bakım onarım işleri ve çeşitli imalatlarda kullanılmak üzere alınacak mal, malzeme alımlarında açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleri ile gerçekleştirilmesine azami özen gösterileceği belirterek bulguya iştirak edilmiştir.

Sonuç olarak, konusu aynı olan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ihale usulleri olan açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulleri ile gerçekleştirilmesi, doğrudan temin usulüyle alım yapılması amacıyla parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünmemesi gerekmektedir.