|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin konutların taksitli satışında peşinat tutarını yasal sınırın altında belirlediğini ve vade farkı uygulamadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 69. maddesi ile düzenlenen yönetmelik, konut ve iş yeri satışlarında peşinatın satış bedelinin en az %50’si olması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde, belediyenin 2022 yılında 9 konut satışında peşinat oranlarının %25 ve %40 olarak belirlendiği ve hiçbir satışta vade farkı uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, peşinat oranlarının düşük belirlenmesinin nedenlerini, ihalelere yeterli katılım sağlanamaması ve rekabetin azalması gibi faktörlere dayandırmıştır. Ancak, yönetmelik hükümleri açıkça peşinat oranının %50’nin altında olmaması gerektiğini ifade etmektedir. Ayrıca, vade farkı uygulanmaması, Kamu İdaresi’nin faiz gelirlerinden mahrum kalmasına yol açmaktadır. Bu durum, yönetmelik hükümlerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, konut satışlarında peşinat oranlarının yasal çerçevede belirlenmesi ve vade farkı uygulanması, hem mevzuata uygunluk hem de Kamu İdaresi’nin gelirleri açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, ilgili yönetmelik hükümlerine riayet edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Konutların Taksitli Satışında Peşinat Tutarının Yasal Sınırın Altında Belirlenmesi ve Vade Farkı Uygulanmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından konutların taksitli satışındaki peşinat tutarının, satış bedelinin %50’sinden daha az belirlendiği ve vade farkı uygulanmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Arsa ve Konut Üretimi” başlıklı 69’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanan Belediyelerin Arsa, Konut ve İş Yeri Üretimi, Tahsisi, Kiralaması ve Satışına Dair Genel Yönetmelik’in “Konut ve İşyeri Satışı” başlıklı 15’inci maddesinin ödeme planları ile ilgili (f) bendinde; konut ve iş yeri satışlarında alınacak peşinat tutarının, satış bedelinin %50’sinden az olmamak üzere belirleneceği, kalan miktarın en çok 2 yıl içerisinde ve belirlenen plana göre ödeneceği ve bu bent kapsamında yapılan taksitli satışlar için belediye meclisi tarafından belirlenecek vade farkının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik hükmünde ifade edildiği üzere, konut satışlarına ilişkin peşinat tutarının satış bedelinin en az %50’si olması ve taksitli satışlar için belediye meclisince belirlenecek vade farkı uygulanması gerekmektedir.
Kamu İdaresinin taşınmaz satış dosyaları incelendiğinde; İdarenin 2022 yılı içerisinde 9 adet konut sattığı görülmüştür. Satışların 3’ünde peşinat oranının %25, 6’sında %40 olarak belirlendiği ve satışların hiçbirinde vade farkının uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında; satışı yapılan taşınmazların ödeme planlarının ilgili yönetmelik hükümlerine göre hazırlandığını ancak ihalelere yeterli katılım sağlanamaması, rekabetin azalması ve elde kalan taşınmazların maliyetleri gibi nedenlerden dolayı Yönetmelik’te belirtilen %50 peşinat oranının altında bir oran belirlendiğini ve bu oran belirlenirken Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerinin esas alındığını, ilk başta belirlenen muhammen satış bedelinin vade farkı içerdiğini, satışlarda tapu devrinin hemen yapılmadığını, taşınmaz mülkiyetinin de ihale ile değil tapuya tescil ile kazanıldığından gayrimenkullerin taksitli satışından söz edilemeyeceğini belirtmiş olsa da Belediyelerin Arsa, Konut ve İş Yeri Üretimi, Tahsisi, Kiralaması ve Satışına Dair Genel Yönetmelik’in özel olarak belediyelerin mülkiyetinde bulunan taşınmazların tahsis, kiralama ve satış işlemlerini düzenlediği göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu satış işlemleri ile ilgili ödeme planlarına ilişkin Yönetmelik’te açık hükümler olmasına rağmen belediye tarafından taşınmaz satışlarına %50 peşinat oranının altında oranlar belirlenmesi ve kalan tutarın vade farkı uygulanmadan taksitlendirilmesi Yönetmelik’e aykırıdır.
Satışlara ilişkin peşinat oranının düşük tutulması ve ödenecek taksitlere vade farkının uygulanmaması ilgili Yönetmelik’in hükümlerine aykırı olduğu gibi Kamu İdaresinin gelirleri arasında yer alan faiz gelirinden de mahrum kalınmasına sebep olmaktadır. Mevzuata uygun olacak şekilde peşinat oranı belirlenmesi ve vade farkı uygulanması gerekmektedir.