Konyaaltı Sahil Projesi Kapsamında Hatalı İş ve İşlemlerin Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Konyaaltı Sahil Projesi Kapsamında Hatalı İş ve İşlemlerin Bulunması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Restoran, Kafe ve Büfe Olarak İşletilen Alanların Proje, Sözleşme ve Şartnamelere Aykırı Olarak Genişletilmesi
Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından irtifak hakkı kurulmak suretiyle kiralanan ve Konyaaltı Sahil Projesi olarak isimlendirilen bölgede yer alan, restoran, kafe ve büfe olarak işletilen alanların projesine, sözleşme ve şartnamelerine aykırı olarak büyütüldüğü, büyütülen bu alanlarla ilgili olarak Hazine ile Büyükşehir Belediyesi arasında, işgallerin önlenmesi için birçok defa karşılıklı yazışmalar yapıldığı ancak işgallerin artarak ve şekil değiştirerek devam ettiği anlaşılmıştır.
Yapılan tespit ve değerlendirmelerde de her işletmenin işyeri çevresini işgal ettiği, ayrıca şartname ve projesinde şezlong alanı olarak koordinatları belirtilen yerlerde ikinci bir büfe ve bar açıldığı, bu alanların da müzikli yerlere dönüştürüldüğü böylelikle şartname ve sözleşmesine aykırı uygulamalar yapıldığı tespit edilmiştir. Hazine ve Büyükşehir Belediyesi bu alanlardaki uygulamaları işgal olarak nitelendirmekle birlikte, işgallerin önlenmesi yerine aralarında ek protokoller yapmak suretiyle işgal edilen bu alanları meşru hale getirmişlerdir.
Akdeniz Bulvarı kısmında ihale ile verilen alan 20.538 m2, Beach Park kısmında 16.990,08 m2’dir. Bu alanlara ilave olarak, Akdeniz Bulvarında işgal edilen alanların toplamının 4.598,88 m2, Beach Park kısmında ise 16.076,90 m2 olduğu tespit edilmiştir. Sonradan projenin metrajında yapılan artışların kalıcılığı, ihale öncesi şartnameyle getirilen kuralların da ihlali anlamına gelmektedir.
Buna karşılık Belediye tarafından protokol dışı kullanımların gerek Hazine yönünden, gerekse Antalya Büyükşehir Belediyesi yönünden yapılan izinsiz kullanımlarının ek protokol ile bedel karşılığı kiralanması ve ekonomiye kazandırılması gerekçe gösterilerek, Hazinenin istemi doğrultusunda Belediye ile Hazine arasında ek protokollerin yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla yapılan işlemlerle Belediye, işgal edilen alanların izinsiz kullanıldığını kabul etmiş olduğu gibi yapılan protokoller ile işgal edilen alanların meşru hale gelmesinin de önünü açmıştır.
Belediye cevabında, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından Belediyeye, protokol ve irtifak hakkı tesisi kapsamında kiraya verilen Konyaaltı Sahili’nde yer alan ünite ve tesislerin protokol hükümleri kapsamında bildirimde bulunulduğunu ifade etmektedir. Ayrıca pandemi döneminde Konyaaltı Sahili’ndeki Hazineden protokol ile kiralanan ticari alanlarda sosyal mesafe kurallarının sağlanması ve hastalığın yayılmamasını engellemek amacıyla alt kiracıların açık alanlarda izinsiz yaptığı protokol dışı kullanımların, ek protokol ile bedel karşılığı kiralanması ve ekonomiye kazandırılması için Hazinenin istemi doğrultusunda Belediye ve Hazine arasında ek protokoller yapıldığını ve bu alanların kullanılmaya devam edildiğini kabul etmektedir.
Netice itibariyle işgal edilen alanların projesine, sözleşmesine ve şartname hükümlerine uygun hale getirilerek ek protokollerin feshi gerekmektedir.
Hazine İle Yapılan Protokole Aykırı Olarak Taşınmazların Alt Kiracılara Verilmesi
Belediye 11.10.2016 ve 25.07.2016 tarihinde Hazine ile imzaladığı iki ayrı protokolün 7’nci maddenin beşinci fıkrasının (ç) bendinde “Protokole konu alanların/taşınmazların ve üzerindeki yapı, tesis ve düzenlemelerin Antalya Büyükşehir Belediyesince kiralanmak/işlettirilmek üzere adına sözleşme düzenlenen üçüncü kişi tarafından bizzat işletilmesinin zorunluğu olduğu ancak protokole konu alanların/ taşınmazların geri sahasında ve/veya yanında Antalya Büyükşehir Belediyesinin mülkiyetinde olan, yasal bir hakka istinaden fiilen kullanımında bulunan veya bakanlıkça Antalya Büyükşehir Belediyesine kiralanan ve/veya irtifak hakkı tesis edilen/kullanma izni verilen alanların/taşınmazların bulunması, bunların protokole konu alanlar/taşınmazlar ile plan ve proje bütünlüğü taşıyor olması, birlikte kullanılmasının zorunlu olduğunun tespit edilmesi ve proje kapsamındaki yapı, tesis ve düzenlemelerin üçüncü kişi tarafından yapılması durumunda; Antalya Büyükşehir Belediyesine plan ve proje kapsamında kalan yapı, tesis ve düzenlemelerin üçüncü kişi tarafından alt kiracıya/kiracılara kiralanmasına/işlettirilmesine izin verilebilir ” hükmü yer almaktadır.
Protokolün tarafları; Hazine ile Antalya Büyükşehir Belediyesi, bahsedilen üçüncü kişi ise Belediye tarafından ticari üniteleri kiraya verdiği şirkettir.
İhale şartnamesinin “Kiracının yükümlülükleri” başlıklı 33’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında; “Kiralamaya konu taşınmazların kiracı tarafından üçüncü kişilere kiraya verilmesi ve alt kiracılık ilişkisi kurulması mümkündür. Ancak aldığı ihale konusu işi bir bütün olarak alt kiracıya veremez.” hükmü yer almaktadır.
Kiracı olan şirket ile kiralayan Antalya Büyükşehir Belediyesi arasında ihale sonucu yapılan kira sözleşmesinin 9’uncu maddesinin beşinci fıkrasında “Kiralamaya konu taşınmazların kiracı tarafından üçüncü kişilere kiraya verilmesi ve alt kiracılık ilişkisi kurulması mümkündür. Ancak aldığı ihale konusu işi bir bütün olarak alt kiracıya veremez.” hükmü yer almaktadır.
Yapılan incelemede Konyaaltı Sahil Projesi kapsamındaki yapı, tesis ve düzenlemeler, Konyaaltı Sahili Müze ve Olbia Alanları Kentsel Tasarım ve Çevre Düzenlemesi işi, Konyaaltı Sahili Akdeniz Bulvarı Kentsel Tasarım ve Çevre Düzenlemesi işi, Konyaaltı Doğu Sahili Kentsel Tasarım ve Çevre Düzenlemesi işi olmak üzere üç ayrı ihale kapsamında yüklenici olan Antepe İnşaat ve Ticaret A.Ş. (Belediye şirketi) tarafından yapılmıştır. Kiracı şirkete teslim edilen ticari ünitelerin (ANTEPE ve Emlak Şube Müdürlüğü tarafından düzenlenerek imza altına alınan) yer teslim ve tutanakları incelendiğinde ticari ünitelerin yapılarının ayrıntılı olarak ince işçilikleri dâhil olmak üzere tamamen yapılı olarak eksiksiz, sağlam ve çalışır vaziyette teslim edildiği görülmüştür. Tutanakları her iki tarafta imzalamıştır.
Hazine ile yapılan protokollerde “Proje kapsamındaki yapı, tesis ve düzenlemelerin üçüncü kişi (Kiracı şirket) tarafından yapılması durumunda üçüncü kişi tarafından(Kiracı şirket) alt kiracıya/kiracılara kiralanmasına/işlettirilmesine izin verilebilir.” denilmektedir. Mevcut durumda yapı ve tesisleri yapan şirket ANTEPE olup ayrıca işlerin kesin kabulleri yapılmıştır. Dolayısıyla kesin kabulü yapılmış bu işlerin natamam olma ihtimalide bulunmamaktadır.
Buna karşın Belediye tarafından 12.03.2019 tarihinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından natamam yapı, tesis ve düzenlemelerin, proje dahilinde geri kalan kısımlarının üçüncü kişi tarafından yapıldığı ve dolayısıyla protokol kapsamında üçüncü kişinin söz konusu alanları kiraya verip veremeyeceğine ilişkin görüş istenmiştir. Ancak söz konusu başvuruda:
– Belediye şirketi olan ANTEPE tarafından yapılan işlerin kesin kabul aşamasında
tespit edilen eksikliklerin yapımına ait fotoğraflar kullanıldığı,
– Söz konusu fotoğraflardaki eksikliklerin Belediye tarafından ticari ünitelerin kiraya verildiği şirket tarafından yapılmış gibi beyan edildiği,
– Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının söz konusu gerçek durumu yansıtmayan beyanlara itibar ettiği,
– Bunun neticesinde ticari ünitelerin kiraya verildiği şirketin söz konusu yapıları kiraya vermesinde sakınca olmadığına ilişkin görüş belirttiği,
tespit edilmiştir.
Dolayısıyla yüklenici kiracı şirket yapı ve tesisleri yapmadığı gibi, Belediyenin yapmış olduğu gerçekle bağdaşmayan beyanlar neticesi Bakanlıktan alınan olumlu görüş ile birlikte, Hazine ile yapılan protokole aykırı olarak tesislerin kiraya verildiği görülmüştür.
Oysaki Belediyenin sahip olduğu ekonomik kaynaklara ilişkin, Belediye lehine sonuçlar doğuracak şekilde, verimliliği ön planda tutarak hukuki ve ekonomik tasarruflarda bulunması gerekmektedir. Aksi bir uygulama, kamu menfaatine zarar vereceği gibi Belediye kaynaklarının yersiz olarak üçüncü kişilerin lehine kullanılması halinde Belediye ile ilgili üçüncü şahısların (alacaklılar, finansal kuruluşlar, devlet gibi) haklarına zarar verebilecektir.
Belediye cevabında, 29.03.2018 tarihinde gerçekleştirilen kiralama ihalesine ait şartnamenin 33.31; kira sözleşmesinin 9.24’üncü maddeleri gereğince “Kiralama konusu alan içerisindeki ticari üniteler, kiracıya ince işleri ve dekorasyonu bitirilmemiş halde (kaba inşaat halinde) teslim edileceğini, kiracının kiralama alanı içerisindeki söz konusu işletmelerin işletme fonksiyonlarına göre imar mevzuatı ve projesine aykırı olmamak ve yapacağı işlerin projesini Belediyeye onaylatmak şartı ile iç dekorasyon ve ince işçilik ve imalatlarını yapacağını; bu işlerin bizzat kiracının veya bizzat Belediye tarafından yapabileceği gibi alt kiracılarına da yaptırılabileceğini”; Antalya 16. Noterliğinin 20.01.2020 tarih ve 02031 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshi işlemi gerçekleştirilmiş ve yargılama süreçlerinin devam etmekte olduğunu ifade etmiştir.
Bu nedenle Belediye ve kiracı Şirket ile alt kiracılara verilen ticari ünitelerin sözleşme hükümlerine uygun hale getirilmesi ile henüz derdest olan davanın sonucuna göre gerekli işlemlerin yapılması gerektiği düşünülmektedir.