Köylere Hizmet Götürme Birliğine Köylere Yönelik Olmayan Hizmetlerle İlgili Ödenek Aktarılması (Sayıştay)

BULGU: Köylere Hizmet Götürme Birliğine Köylere Yönelik Olmayan Hizmetlerle İlgili Ödenek Aktarılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdarenin kendi hizmetlerinde kullanacağı kiralık binek araçları ile bilgisayar ve donanım malzemeleri harcamaları için Köylere Hizmet Götürme Birliğine ödenek aktarıldığı ve söz konusu harcamaların birlik aracılığıyla gerçekleştirildiği görülmüştür.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin 5793 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesi ile değişik üçüncü fıkrasında;
“Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler.
Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili düzenleme yapılmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ıncı maddesinde de İl Özel İdarelerinin görev ve sorumlulukları açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, il özel idaresi bütçesine konulan köylere hizmet götürme birlikleri ödeneklerinden söz konusu birliklere aktarma yapılabilmesi için, aktarılan ödeneklerin il özel idaresinin görev alanına giren işlerde kullanılması gerekmektedir. Bu işlerin neler olduğu Kanun’da açıkça belirtilmiş olup; bunlar, yol, su, kanalizasyon ve altyapı tesisleri, bakım, onarım, taşıma işleri ve köylere ait diğer hizmetlerdir. Bu hizmetler dışında bir amaçla ödenek aktarılmaması gerekmektedir.
İdarenin Meclis ve Encümen kararlarının incelenmesinde; Yalova İl Özel İdaresi İl Genel Meclisi’nin 05.09.2020 tarih ve 284 sayılı kararında il özel idaresi bünyesinde bulunan ve ekonomik ömürlerini tamamlayan araçların satışının yapılarak kayıtlardan düşülmesi ve hizmetlerin aksatılmadan yürütülmesi için ihtiyaç kadar hizmet aracının kiralanmasına,
İl Encümeninin 18.03.2021 tarih ve 102 sayılı kararında il özel idaresi hizmetlerinin aksatılmadan yürütülmesi için ihtiyaç duyulan 4 adet binek aracın 3 yıl süreyle kiralanması iş ve işlemlerinin, Yalova Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliği kanalıyla gerçekleştirilmesine ve kira bedellerinin il özel idaresi bütçesinin ilgili tertibinde bulunan ödenekten karşılanmasına,
02.09.2021 tarih ve 230 sayılı kararında ise, idarede yeni istihdam edilen teknik personellerin kullanımı için bilgisayar ve donanım malzemesinin Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliği kanalıyla piyasadan satın alınarak idareye teslim edilmesine ve idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenek aktarılmasına, karar verildiği görülmüştür.
284 sayılı İl Genel Meclisi kararında yalnızca hizmet aracı kiralanmasına yer verildiği, bilgisayar ve donanım malzemesi alımları ile ilgili bir karar alınmadığı gibi köylere hizmet götürme birliğine ödenek aktarılması hususunda da bir karar alınmadığı, dolayısıyla İl Encümen Kararlarının İl Genel Meclisi kararına aykırı olduğu görülmektedir.
Aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere İdarenin kendi hizmetlerinde kullanılacak kiralık binek araçlar ile bilgisayar ve donanım malzemesi alımlarının, İl Genel Meclisi ve İl Encümeni kararlarına istinaden ödenek aktarılmak suretiyle, köylere hizmet götürme birliği aracılığıyla gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Tablo 8: Yalova Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliğine Yapılan Ödenek Aktarımları

Kamu idaresi cevabında; idarenin kendi hizmetlerinde kullanacağı kiralık binek araçlar ile bilgisayar ve donanım malzemeleri alımlarının idare tarafından gerçekleştirilmesinin sağlanacağı ifade edilmiştir.
İdarenin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için kullanacağı, kiralık binek araçların temini ile bilgisayar ve donanım malzemesi alımları için yapılan harcamalarının köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarımı yoluyla yapılması, 5355 sayılı Kanun’a aykırı olduğu gibi söz konusu harcamaların 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu kapsamından çıkarılması sonucunu doğurmaktadır.
Köylere yönelik olmayan ve idarenin kendi ihtiyacı olan mal ve hizmet alımlarının köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarmak suretiyle yapılmaması ve idarenin tabi olduğu ihale usullerine göre temin edilmesi gerekmektedir.