| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, köylere hizmet götürme birliklerine, il genel meclisine sunulan yatırım planı ve projelerin dışında, encümen kararı ile bütçeden ödenek aktarıldığını göstermektedir. Ancak, bu ödeneklerin mevzuatta belirtilen hizmetler dışında kullanıldığı tespit edilmiştir. İdare tarafından aktarılan ödeneklerin, belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Köylere Hizmet Götürme Birlikleri İçin İl Genel Meclisine Sunulan Yatırım Planı, Yıllık Çalışma Programı ve Uygulama Projeleri Dışında Ödenek Aktarılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Köylere hizmet götürme birlikleri tarafından hazırlanan yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin il genel meclisine sunulanların dışında kalan işler için, encümen kararı ile idare bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarıldığı görülmüştür.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun “Köylere hizmet götürme birlikleri” başlıklı 19’inci maddesinde;
“İlçelerde, tarım ürünlerinin pazarlanması hariç olmak üzere, yol, su, kanalizasyon ve benzeri altyapı tesisleri ile köylere ait diğer hizmetlerin yürütülmesine yardımcı olmak, bizzat yapmak, yaptırmak ve kırsal kalkınmayı sağlamak üzere, tüm köylerin iştiraki ile o ilçenin adını taşıyan, köylere hizmet götürme birliği kurulabilir. Cumhurbaşkanı, bu konuda genel izin vermeye yetkilidir.
Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.
İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, il özel idaresi bütçesine konulan köylere hizmet götürme birlikleri ödeneklerinden söz konusu birliklere aktarma yapılabilmesi için, aktarılan ödeneklerin il özel idaresinin görev alanına giren işlerde kullanılması gerekmektedir. Bu işlerin neler olduğu Kanun’da açıkça belirtilmiş olup; bunlar, yol, su, kanalizasyon ve altyapı tesisleri, bakım, onarım, taşıma işleri ve köylere ait diğer hizmetlerdir. Bu hizmetler dışında bir amaçla ödenek aktarılmaması ve aktarılan ödeneklerin de birlikler tarafından başka amaçlarla kullanılmaması gerekmektedir.
Ancak il özel idaresi bütçesine konulan bu ödeneklerden bir kısmının encümen kararı ile birliklere “muhtelif ve genel işler” adı altında gönderildiği ve gönderilen bu ödeneklerin ise birlikler tarafından cari harcamalarda kullanıldığı görülmüştür.
İdare tarafından köylere hizmet götürme birliklerine aktarılan ödeneklerin bu birlikler tarafından mevzuatta belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.