BULGU: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Amacı Dışında Aktarmalar Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Özel İdarenin 2024 yılı içerisinde Köylere Hizmet Götürme Birliklerine (KHGB) yapmış olduğu ödenek aktarmalarının incelenmesi neticesinde, mevzuatta öngörülen yatırımlar dışındaki birtakım işler için de ödenek aktarıldığı görülmüştür.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun, “Köylere Hizmet Götürme Birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili esaslara dair bir düzenleme yapılmıştır.
Görüldüğü üzere kanun koyucu köylere hizmet götürme birliklerine, sadece madde metninde sayılan yatırımlar için ayrılan ödeneklerin aktarılmasına cevaz vermiştir. Bir başka ifade ile il özel idaresi bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ancak yukarıya alınan 18’inci maddede sayılan yatırımlar için ayrılan ödenekler aktarılabilir.
Ancak Ağrı İl Özel İdaresi bütçesinden, köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu vekanalizasyon yatırımları dışındaki işler için de Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 26.654.074,37 TL tutarında aktarma yapıldığı tespit edilmiştir. Bu aktarmalar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Tablo 6: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Aktarılan Köye Yönelik Hizmetlere İlişkin Olmayan Ödemeler Tablosu
| Sıra No | Gönderilen Ödenek | KHGB | Açıklama |
| 200.000,00 | Ağrı merkez KHGB | Kültür kongre merkezi toplantı salonu bakım onarım | |
| 1.185.000,00 | Ağrı merkez KHGB | Araç bakım onarım | |
| 660.000,00 | Ağrı merkez KHGB | KHGB cari giderler | |
| 385.000,00 | Ağrı merkez KHGB | Spor malzemesi alımı | |
| 330.000,00 | Ağrı merkez KHGB | Parke üretim tesisine kalıp alımı | |
| 7.000.000,00 | Ağrı merkez KHGB | Cami yapımı için mal alımı | |
| 1.140.600,00 | Ağrı merkez KHGB | KHGB cari giderler | |
| 570.780.00 | Ağrı merkez KHGB | KHGB cari giderler | |
| 474.000,00 | Doğubayazıt KHGB | Okul atölye onarım iş, | |
| 4.240.926,98 | Doğubayazıt KHGB | Tekstil zinciri projesi | |
| 150.000,00 | Doğubayazıt KHGB | KHGB cari giderler | |
| 1.000.000,00 | Doğubayazıt KHGB | KHGB cari giderler | |
| 300.000,00 | Doğubayazıt KHGB | KHGB cari giderler | |
| 200.000,00 | Doğubayazıt KHGB | KHGB cari giderler | |
| 3.992.778,96 | Doğubayazıt KHGB | İl göç idaresi onarım işi | |
| 30.448,25 | Diyadin KHGB | KHGB cari giderler | |
| 200.000,00 | Diyadin KHGB | KHGB cari giderler | |
| 650.000,00 | Diyadin KHGB | KHGB cari giderler | |
| 1.000.000,00 | Diyadin KHGB | Ortaokulu hükümet binasına çevirme işi | |
| 331.155,00 | Diyadin KHGB | Kaymakam konutu doğalgaz dönüşümü | |
| 500.000,00 | Hamur KHGB | KHGB cari giderler | |
| 1.324.165,18 | Tutak KHGB | KHGB cari giderler | |
| 710.000,00 | Tutak KHGB | Kaymakamlık lojmanı doğalgaz dönüşümü | |
| 650.000,00 | Tutak KHGB | KHGB cari giderler |
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin daha dikkatli ve özenli olunacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile yapılan açıklamalar çerçevesinde, köylere hizmet götürme birliklerine yapılan tabloda gösterilen ödenek aktarmalar mevzuata uygun olmayıp, aktarmaların 5355 sayılı Kanun’un öngördüğü yatırımlar için yapılması ve ilgili alanlarda kullanılması gerekmektedir.