Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Amacı Dışında Ödenek Aktarılması (Sayıştay)

BULGU: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Amacı Dışında Ödenek Aktarılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdare tarafından mevzuatında öngörülenin dışındaki muhtelif işler için köylere hizmet götürme birliklerine (KHGB) ödenek aktarıldığı görülmüştür.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun, “Köylere hizmet götürme birlikleri” başlıklı 18’inci maddesinin 5793 sayılı Kanun’un 44’üncü maddesi ile değişik üçüncü fıkrasında;
“Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler.
Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Bu takdirde iş, birliğin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. Köylere hizmet götürme birlikleri de bütçe imkânları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçelerinden ödenek aktarabilirler. Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir.” denilmek suretiyle söz konusu birliklere yapılacak aktarmalarla ilgili düzenleme yapılmıştır.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ıncı maddesinde de İl Özel İdarelerinin görev ve sorumlulukları açıklanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, il özel idareleri kendi bütçelerinden köylere yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine aktarabilirler. Ancak, il özel idareleri köylere ilişkin olmayan ve yukarıda tahdidi olarak sayılan işler dışında ödeneklerini köylere hizmet götürme birliklerine aktaramayacaklardır.
Ancak, yapılan inceleme sonucunda; idarenin 2023 yılı içerisinde köylere hizmet götürme birliklerine, köylere ilişkin olmayan ve/veya köylere ilişkin olmakla birlikte yukarıda tahdidi olarak sayılan işlerin dışında olan işler için ödenek aktardığı tespit edilmiştir. Aşağıda yer verilen tabloda bahsedilen hususa ilişkin örneklere yer verilmiştir.
Tablo 6: KHGB’lere Belirlenen İşler Dışında Yaptırılan Aktarımlara İlişkin Tablo

Yukarıda yer verilen tabloda görüleceği üzere 2023 yılı içerisinde muhtelif KHGB’lere köylere ilişkin olmayan ilçe merkezindeki anaokul yapımı, şantiye binasının bakım ve onarımı, personel hizmeti alımında kullanılmak üzere gönderilen ödenekler ile herhangi bir amaç belirtilmeksizin aktarılan ödenekler bulunmaktadır.
Sonuç olarak, köylere hizmet götürme birliklerine yapılacak ödenek aktarmalarının mevzuata uygun olarak köylere yönelik tahdidi olarak sayılan hizmetler için yapılması ve aktarım amacının açıkça belirtilmesi gerektiği düşünülmektedir.