| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, İl Özel İdaresi tarafından Bakanlıklar ve Merkezi İdare kapsamındaki kuruluşların kamu yatırım programında yer alan projelere ait toplam 285.898.742,13 TL tutarındaki yatırım ödeneği, mevzuata aykırı olarak Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmıştır. Bu durum, 5302 sayılı Kanun’un 6. maddesi ve 5355 sayılı Kanun’un 18. maddesi ile çelişmektedir. |
BULGU: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Yapılan Para Aktarımlarının Usulüne Uygun Yapılmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
Bakanlıklar ve Merkezi İdare kapsamındaki kuruluşların kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan yatırım ödeneklerinin, İl Özel İdaresi tarafından mevzuata aykırı olarak Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarıldığı tespit edilmiştir.
5302 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde; “Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları; yapım, bakım ve onarım işleri, devlet ve il yolları, içme suyu, sulama suyu, kanalizasyon, enerji nakil hattı, sağlık, eğitim, kültür, turizm, çevre, imar, bayındırlık, iskan, gençlik ve spor gibi hizmetlere ilişkin yatırımlar ile bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının görev alanına giren diğer yatırımları, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri il özel idarelerine aktarmak suretiyle gerçekleştirebilir. Aktarma işlemi ilgili bakanın onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. İş, il özel idaresinin tabi olduğu usul ve esaslara göre sonuçlandırılır. İl özel idareleri de bütçe imkanları ölçüsünde bu yatırımlara kendi bütçesinden ödenek aktarabilir. Bu fıkraya göre, bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları tarafından aktarılacak ödenekler ile gerçekleştirilecek yatırımlar, birinci fıkrada öngörülen görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın bütün il sınırları içinde yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Bu bağlamda Bakanlıklar ve Merkezi İdare kapsamındaki kuruluşların kamu yatırım programında yer alan projelerine ait yatırımları için bütçelerinde ayrılan ödenekler, il özel idarelerine aktarılmakta ve bu ödenekler karşılığı hizmetler de il özel idaresinin tabi olduğu mevzuat kapsamında ihalesi yapılarak gerçekleştirilmektedir. Ayrıca söz konusu ödeneklerin amacı dışında kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır.
2022 yılı yatırım programında yer alan Milli Eğitim Bakanlığına ait projelere ayrılan yatırım ödeneklerinden 257.515.112,17 TL, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına ait yatırım ödeneklerinden 20.500.000,00 TL, Kültür ve Turizm Bakanlığına ait yatırım ödeneklerinden 7.883.629,96 TL olmak üzere 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 6’ncı maddesi hükümleri kapsamında gerçekleştirilmesi için Tokat İl Özel İdaresine aktarılan toplam 285.898.742,13 TL tutarındaki ödeneğin Tokat İl Özel İdaresi tarafından tekrar Merkez İlçe Köylerine Hizmet Götürme Birliklerine aktarıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, İdareye yatırım amaçlı aktarılan bakanlık ödenekleri il özel idare bütçesine tahsisli ödenek olarak kayıt işlemi yapıldıktan sonra söz konusu ödeneklerin harcama işleri ilgili bakanlıkların taşra teşkilatı olan il müdürlüklerinin talebi doğrultusunda, üst yöneticiden aldıkları onay ile yine kendileri tarafından düzenlenen ödeme emirleri ile harcandığını, ödeneklerin bir kısmı 5355 sayılı kanunun 18’inci maddesine dayanılarak köylere hizmet götürme birlikleri aracılığı ile ihale edilerek harcama yapıldığını ifade etmişse de düzenlemede yatırım ödeneklerinin tekrar Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. 5355 sayılı Kanun’ın 18’inci maddesi il özel idarelerinin kendi bütçesinde yapılan aktarmaları düzenlemiş olup il özel idaresine aktarılan ödeneklerin tekrar aktarabileceğine dair cevaz vermemektedir.
2022 yılı içerisinde toplam 285.898.742,13 TL tutarındaki yatırım ödeneği mevzuata aykırı olarak Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılmıştır. Bu aktarımların mevzuatın gerektirdiği sınırlar dahilinde yürütülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.