| ÖZET: Sosyal tesislerde P.O.S cihazları aracılığıyla yapılan tahsilatların hesaplara aktarılmasında geçen sürelerin 4 ila 40 gün arasında değişkenlik gösterdiği ve sosyal tesisler ile banka arasında mevzuatın öngördüğü şekilde yapılmış bir protokolün bulunmadığı görülmüştür. Bu durum, muhasebe kayıtlarında daha önceden elde edilmiş bir gelirin kayıtlara geç alınması nedeniyle mali tabloların tam ve doğru bilgi üretmemesine neden olduğu gibi, yukarıda anılan mevzuat hükümlerine de uygun değildir. Sosyal tesislerde kredi kartı tahsilatlarının hesaplara aktarımında mevzuatla öngörülen azami 25 günlük sürenin üzerinde aktarım sürelerinin gerçekleştiği ve bankaların sosyal tesislerden komisyon ücreti talep ettiği durumların olduğu tespit edilmiştir. |
BULGU: Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının Kullanılmaması ve Sosyal Tesisler ile Banka Arasında Protokolün Yapılmamış Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının Kullanılmaması
Eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kafeterya, lokal, kantin ve kamp gibi sosyal tesislerde üretilen mal ve hizmet bedellerinin tahsilatında banka P.O.S. cihazları kullanıldığı halde, yapılan bu tahsilatlara ilişkin 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabına kayıt yapılmadığı görülmüştür.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin “Hesap planının genel yapısı” başlıklı 25’inci maddesinde, 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara
ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılacağı düzenlenmiştir. Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatların bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilmesi; banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle muhasebe biriminin banka hesabına aktarılan tutarların ise bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, sosyal tesislerce P.O.S. cihazları ile yapılan tahsilatların sosyal tesis banka hesaplarına geçene kadar 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında izlenmesi gerektiği halde bu hesabın kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Uygulamada, sunulan mal ve hizmet bedellerinin kredi kartı ile tahsil edilmesi durumunda, kredi kartıyla yapılan tahsilatın tesisin banka hesaplarına aktarılmasına kadar geçen sürede herhangi bir muhasebe kaydı yapılmamaktadır. Kredi kartıyla yapılan tahsilatların tesisin banka hesaplarına aktarımı yapıldığında ise, ilgili tutar 102- Bankalar Hesabına borç, 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilmektedir.
Bu durum, muhasebe kayıtlarında daha önceden elde edilmiş bir gelirin kayıtlara geç alınması nedeniyle mali tabloların tam ve doğru bilgi üretmemesine neden olduğu gibi, yukarıda anılan mevzuat hükümlerine de uygun değildir.
Kamu idaresince, P.O.S cihazlarından yapılan tahsilatların banka hesabına aktarılıncaya kadar kontrol işlemleri yapılacağı ve 109- Banka Kredi Kartları Hesabına kaydedileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, P.O.S. cihazlarından yapılan tahsilatların vade sonunda banka hesabına aktarılıncaya kadar takip, kontrol ve nakit planlamasının sağlıklı bir şekilde yapılabilmesini sağlamak amacıyla, anılan Esas ve Usuller çerçevesinde 109-Banka Kredi Kartlarından Alacaklar hesabına gerekli kayıtların yapılması gerekmektedir.
P.O.S. Cihazlarından Yapılan Tahsilatların Hesaplara Aktarılmasında Vade Gün Sayısı Bakımından Sosyal Tesisler Arasında Farklılıkların Bulunması ve Banka ile Sosyal Tesis Arasında Kredi Kartı İşlemlerine İlişkin Bir Protokolün Bulunmaması
Sosyal tesislerde P.O.S. cihazları aracılığıyla yapılan tahsilatların hesaplara aktarılmasında geçen sürelerin 4 ila 40 gün arasında değişkenlik gösterdiği ve sosyal tesisler ile banka arasında mevzuatın öngördüğü şekilde yapılmış bir protokolün bulunmadığı görülmüştür.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin “10 Hazır Değerler” başlıklı 27’nci maddesinde, Hazine ve Maliye Bakanlığının döner sermayeli işletmelerin banka kredi kartlarıyla yapacakları tahsilata ilişkin düzenlemesinin sosyal tesisler için de uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda, Muhasebat Genel Müdürlüğünün 17 Sıra No’lu Döner Sermaye İşlemleri Genel Tebliğinin beşinci bölümünde “Döner Sermaye İşletme Gelirlerinin Banka Kredi Kartları ile Tahsil Edilmesine İlişkin Esaslar” düzenlenmiştir.
Muhasebat Genel Müdürlüğünün anılan Tebliğ ile getirilen bu sisteminin temel özelliği, kredi kartlarıyla yapılan tahsilat dolayısıyla bankaya komisyon ödenmeyecek olmasıdır. Ayrıca, döner sermaye işletmeleri gibi, sosyal tesislerin bankalarla yapacakları “Kredi Kartı Üye İşyeri Sözleşmesinde” aşağıdaki unsurların olması gerekmektedir.
Söz konusu sözleşmede;
– Bankanın, kredi kartı ile yapılan tahsilat toplamı üzerinden herhangi bir komisyon almayacağı,
– Kredi kartı ile yapılan tahsilat tutarının tamamının banka tarafından, tahsilatın yapıldığı günü izleyen en fazla 25 gün içinde (bu günün tatile rastlaması halinde, tatilin bitimini izleyen ilk iş günü), kredi kartı anlaşması yapılan banka şubesinde açılmış olan hesaba aktarılacağı,
– İki günü geçen tatil günlerinde yapılacak tahsilatların bloke süresinin, tatilin bitimini izleyen ikinci iş günü başlayacağı,
– P.O.S. cihazları ve bu cihazlarda kullanılacak tüm sarf malzemelerinin (şerit, P.O.S. rulosu vb.) banka tarafından bedelsiz olarak sağlanacağı,
– P.O.S. cihazlarında olabilecek arızaların (PTT hat arızaları hariç), banka yetkililerine bildirildiği tarihten itibaren en geç 5 (beş) iş günü içerisinde giderileceği ve
– P.O.S. cihazlarının kullanımına ilişkin olarak banka yetkilileri tarafından gerekli
eğitimin verileceği,
hususlarının yer alması ve “Kredi Kartı Üye İşyeri Sözleşmesi” ilgili banka şube müdürleri ile sosyal tesis yönetici tarafından müştereken imzalanması gerekmektedir.
Sosyal tesislerde banka kredi kartlarından yapılan tahsilatların ilgili hesaplara aktarılması konusunda yukarıda anılan mevzuat hükümlerine uygun, uygulama birliğini sağlayacak şekilde ortak bir tip protokol bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, sosyal tesislerde kredi kartı tahsilatlarının hesaplara aktarımında mevzuatla öngörülen azami 25 günlük sürenin üzerinde aktarım sürelerinin gerçekleştiği ve bankaların sosyal tesislerden komisyon ücreti talep ettiği durumların olduğu tespit edilmiştir. Kredi kartlarından yapılan tahsilatların, anılan mevzuat hükümlerine aykırı olarak, 40 gün gibi mevzuatta öngörülen azami sınırın üzerindeki sürelerde banka hesaplarına aktarılması, sosyal tesislerde belirli dönemlerde nakit sıkışıklığına yol açtığı ve mali planlamanın yapılmasını da zorlaştırdığı görülmüştür.
Kamu idaresince, ilgili banka merkezi ile görüşmelerin başlatılmış olduğu ve tüm sosyal tesislerde kredi kartı hesap aktarımlarının aynı zaman aralığında yapılmasının sağlanması için gerekli sözleşme çalışmalarının devam ettiği belirtilmiştir.
Bu itibarla, sosyal tesislerde uygulama birliğinin sağlanarak banka kredi kartlarından yapılan tahsilatlar nedeniyle komisyon ödenmesinin engellenmesi ve kredi kartı tahsilatlarının mevzuatta öngörülen azami sürelerin aşılmayacak şekilde ilgili hesaplara aktarılmasının sağlanması amacıyla Muhasebat Genel Müdürlüğünün anılan Tebliğine uygun bir şekilde banka kredi kartı protokolünün yapılmasının sağlanması gerekmektedir.